Bugünkü yazımda, yeni varlık barışının önceki düzenleme ile farkları ve dikkat edilmesi gereken bazı konuları özetle açıklamaya çalışacağım.

Öncelikle, yeni varlık barışı düzenlemesinin özü itibariyle eski düzenlemelerden farkı olmadığını söylemek isterim. Son yıllarda ekonomi politikalarının önemli bir aracı haline gelen ve belli aralıklarla tekrarlanan bu uygulamanın özü, yurt dışında bulunan likit varlıkların (para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetler) Türkiye’ye getirilerek ekonomiye kazandırılmasıdır. Bu uygulamayı “yurt dışı varlık barışı” olarak nitelendiriyorum.

Uygulamanın ikinci ayağı ise Türkiye’de yerleşik gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter ve kayıtlarında yer almayan (kayıt dışı) aynı tür varlıklarını aynı şartlarla bildirime konu ederek kayda almalarıdır. Bu uygulamayı da “yurt içi varlık barışı” olarak nitelendiriyorum. 

Kanunda, gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlara da bildirimde bulundukları varlıklarını bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde Türkiye’ye getirmeleri, yurt içindeki varlıklarını bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri şartıyla, defterlere kayıt yapma şartı aranmaksızın varlık barışından yararlanma imkanı getirilmiştir. 

Varlık barışının en önemli avantajı, “vergi koruması” sağlamasıdır. Düzenlemeye göre uygulama kapsamında banka veya aracı kurumlara bildirilen (yurt dışı ve yurt içi) varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı (vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve oranlar üzerinden hesaplanarak miktarının belirlenmesi) yapılmaz.

Yani bu bildirim işleminden hareketle bir vergi incelemesi başlatılmaz veya bildirilen varlıklara ilişkin beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen bir durum varsa vergi tarhiyatı yapılmaz.

Ancak başka nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farklarının bildirilen varlıklarla kesin ve net ilişkisi saptanamazsa; bildirilen tutarlar, bulunan matrah farkından mahsup edilmeksizin tarhiyat yapılır. Yani varlık barışı başka nedenlerle yapılacak incelemeler sonucu saptanan matrah farklarından otomatik olarak mahsup edilmez (Otomatik mahsup geçmişte bir defa uygulanmıştı).

Bu konuyu aşağıda detaylı olarak açıklayacağım.

1. Kapsama giren varlıklar ve bildirim tarihi

Yurt dışı ve yurt içi varlık kapsamına, yurt dışında veya yurt içinde bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilen varlıklar girer.

Cumhurbaşkanının başvuru süresini, her defasında 6 ayı geçmeyen süreler halinde 1 yıla kadar uzatma yetkisi vardır. Yani süre 31/07/2028 tarihine kadar uzayabilir. Beyan tarihinin ödenecek vergiyi artırması söz konusu olabilir. Detaylar aşağıda...

2. Ödenmesi gereken vergi

Gerek yurt dışı gerekse yurt içi varlık barışından yararlanmak için ödenmesi gereken vergi oranı yüzde 5 olarak belirlenmiş, bildirilen varlıkların yatırılacağının taahhüt edildiği yatırım araçlarının vadelerine ve bildirim sürelerine göre farklı vergi oranları tayin edilmiştir.

Düzenlemeye göre, banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında peşin olarak tahsil ettikleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15’inci günü akşamına kadar "vergi sorumlusu" sıfatıyla bağlı bulundukları vergi dairesine beyan eder ve aynı sürede öderler.

Vergi dairelerine beyan kaldırıldığı için yurt içi varlık beyanında bildirim sahiplerinin vergi dairesine vergi ödemeleri söz konusu değildir. Bunlar için de vergiyi sorumlu sıfatıyla banka ve aracı kurumlar ödeyeceklerdir.

Vergi oranı, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında; 

-En az beş yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %0,
-En az dört yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %1,
-En az üç yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde %2,
-En az iki yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi........

© T24