2025 yılı gelir vergisi beyannamesi: Kimler, nasıl beyanname verecek, nelere dikkat etmeli?

2025 takvim yılında elde edilen gelirlere ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamelerinin mart ayı sonuna kadar verilmesi ve tahakkuk edecek gelir vergisinin ilk taksitinin yine mart ayı sonuna kadar, ikinci taksitin ise temmuz ayı içinde ödenmesi gerekiyor

Gelire giren kazanç ve iratlar yedi unsurdan oluşuyor:

Gelir vergisi sistemimizde kural, bir takvim yılında elde edilen gelirlerin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile yani beyan yoluyla vergilendirilmesidir. Ancak bazı gelir unsurları kaynakta kesinti (stopaj/tevkifat) yoluyla vergilendiriliyor. Yani bu gelirler için beyanname verilmiyor ve yapılan stopajlar beyanname verilmediği için nihai vergi haline geliyor.

Tacir ve serbest meslek erbabını bir tarafa bırakırsak diğer gelir unsurları için çok az beyanname verildiğini söyleyebiliriz.

Eskiden kimse yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek istemezdi. Şimdi özellikle ücretliler matrahtan indirim (eğitim-sağlık harcamaları, şahıs sigorta prim, bağış vs.) olanağından yararlanabilmek (yani daha az vergi ödemek veya vergi iadesi almak için) beyanname vermek istiyorlar. Çünkü bu indirimlerin çoğu sadece yıllık beyanname üzerinde indirilebiliyor.

Aşağıda önce gelir türleri itibariyle beyan esaslarını açıkladıktan sonra, beyanname hazırlanırken dikkat edilecek konuları kısaca açıklamaya çalışacağım.

1. Gelir türleri itibariyle beyan durumu

1.1. Ticari kazançlar

Defter tutan tüccarlar, zarar etseler dahi yıllık beyanname vermek zorundalar.

Esnaf muaflığından yararlananlar ile kazançları basit usulde tespit edilenler, önceki yıl olduğu gibi 2025 yılı için de gelir vergisi beyannamesi vermeyecekler.

İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden metin, görüntü, ses, video gibi içerikler paylaşan sosyal içerik üreticilerinin bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ve bu ortamlar üzerinden verilen bireysel kurs, eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı gibi hizmetlerden sağlanan kazançlar ile akıllı telefon veya tablet gibi mobil cihazlar için uygulama geliştirenlerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformları üzerinden elde ettikleri kazançlar, gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2025 yılı için 4 milyon 300 bin TL’yi) aşmaması kaydıyla gelir vergisinden istisna, yani bu gelirler için beyanname verilmeyecek. Ancak bu gelirler üzerinden bankalar yüzde 15 oranında vergi kesintisi yapıyorlar. İstisna limiti aşılmadığı için beyanname verilmediği taktirde bu kesintiler nihai vergi haline geliyor.

Buna göre, söz konusu istisna kapsamına giren kazançların tutarı 2025 yılında 4 milyon 300 bin TL'yi aşmadığı taktirde gelir vergisinden istisna olacak, dolayısıyla bu gelirler için gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek. Başka gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecek.

Ziraî faaliyetlerden elde edilen ziraî kazançlarda vergileme genel olarak "stopaj" yoluyla yapılıyor.

Kanunda yazılı işletme büyüklüğü ölçüsünü aşan çiftçiler ile bir adet biçerdövere veya bu nitelikteki bir motorlu araca yahut on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları, gerçek usulde yıllık beyan esasına göre; diğer bütün çiftçilerin kazançları ise hasılat üzerinden stopaj yoluyla vergiye tabi tutuluyor.

Serbest meslek erbabı da zarar etse dahi yıllık beyanname vermek zorunda. Ancak telif kazançları istisnasından yararlananlar (yani 2025 yılında telif kazançları toplamı 4 milyon 300 TL'nin altında kalanlar), bu kazançlarına ilişkin olarak beyanname vermek zorunda değiller.

İstisnadan yararlanan bu mükellefler, diğer gelirleri dolayısıyla beyanname verseler bile bu kazançlarını beyannameye dahil etmeyecekler. Dolayısıyla, istisna kazançlar üzerinden tevkif suretiyle ödedikleri vergiler nihai vergi haline gelecek.

Sanatçının vergilendirilmesinde esas alınan bu model, kazancın belirlenen tutarı (2025 yılı için 4 milyon 300TL'yi) aşması halinde aşan tutarı değil, elde edilen gelirin tamamını vergilendirdiğinden haksız sonuçlar doğurabiliyor. Her beyan döneminde ifade ettiğim üzere, bu modelin, kazanç üzerinden değil hasılat üzerinden vergilendirmeyi sağlayacak şekilde revize edilmesi gerekir!

2025 yılında bir veya birden fazla işverenden elde edilen stopaja tabi tutulmuş ücret gelirlerinin (kümülatif stopaj matrahlarının) toplamı beyan sınırını aşanlar (sporcular dahil) gelir vergisi beyannamesi vermek ve tüm ücret gelirlerini beyan etmek zorundalar.

Kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı için yıllık beyanname verilmiyor ve diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dâhil edilmiyor (Gelir Vergisi Kanunu’nun 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi).

Ücretlere ilişkin istisnalar, Gelir Vergisi Kanunu’nun yanısıra bazı özel kanunlarla düzenlenmiş bulunuyor.

Özel kanunlarla düzenlenmiş istisnalar şunlar;

* 4490 sayılı Kanun uyarınca Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerde ve yatlarda çalışan personele ödenen ücretler,

* 6550 sayılı Kanun kapsamında araştırma altyapılarında çalışan Ar-Ge ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretlerinin, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarının 40 katını aşmayan kısmı (Asgari ücretin 40 katı ile sınırlama 7555 sayılı Kanunla yapılan ve 1 Ağustos 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle getirildi).

Bu kanunlar kapsamında çalışan ve şartları taşıyan hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaz. İstisna kapsamındaki bu ücretlerin beyan edilmesi ve diğer gelirlerin beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması da söz konusu değildir.

Bu istisnalar dışında yine özel kanunlarla (4691, 5746 ve 3218) düzenlenmiş bulunan stopaj teşvik uygulamaları da var. Ancak bu teşvike konu ücretler üzerinden kesilen gelir vergileri, verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin ediliyor. Yani bu vergiler çalışandan kesiliyor, ancak "stopaj teşviki" ile işverenler desteklendiği için devlete ödenmeyip işverenlerin uhdesinde bırakılıyor.

4691 ve 5746 sayılı Kanunlarla Ar-Ge, tasarım ve destek personeline sağlanan gelir vergisi stopajı teşviki ile damga vergisi istisnasının kapsamı daraltılmış bulunuyor. 7555 sayılı Kanunla yapılan ve 1 Ağustos 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle bu teşvikler, brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan ücret tutarlarıyla sınırlı hale getirildi.

Anılan kanunlar kapsamında çalışan ve şartları taşıyan hizmet erbabına ödenen ücretler üzerinden (her ne kadar devlete intikal ettirilmese de) gelir vergisi kesintisi yapılmış olması nedeniyle, bu ücretlerin, mükelleflerce beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması gerekiyor.

Yukarıda açıkladığım tutarların aşılması sebebiyle bu ücretler dahil ücret gelirleri için beyanname verildiği durumlarda, ücret gelirleri üzerinden kesilen ancak devlete ödenmeyen vergi kesintilerinin de hesaplanan gelir vergisinden mahsubu mümkün bulunuyor.

2025 yılında stopaja tabi tutulmuş işyeri kira gelirleri toplamı 330 bin TL'yi aşmayanların beyanname verme zorunluluğu yok. Beyan sınırının hesabında, ücretler hariç, diğer beyana tabi gelirler varsa bu gelirlerin de dikkate alınması gerekiyor.

2025 yılında elde edilen ve 47 bin TL'lik istisna tutarını aşmayan konut kira gelirleri için de beyanname verilmesi gerekmiyor.

İstisna tutarını aşan konut kira geliri olanlar ise beyanname vermek zorundalar. Bu kişilerin beyannamede 47 bin TL'lik istisnayı uygulayabilmeleri için 2025 yılında elde ettikleri tüm gelirleri toplamının (istisna olsun olmasın) 1 milyon 200 bin TL'yi geçmemiş olması gerekiyor.

Hem konut hem de iş yeri kira geliri olan kişiler ise, yıllık gelirlerinin beyan sınırını aşıp aşmadığının tespitinde; konut kira gelirinin istisna tutarını aşan kısmı ile gelir vergisi stopajına tabi işyeri kira gelirlerinin toplamını birlikte dikkate almak zorundalar. Bu toplam 330 bin TL'yi aşmadığı takdirde sadece konut kira gelirlerinin istisna tutarını aşan kısmının beyanı yeterli. 

Ticari, zirai ve serbest meslek kazancını beyan etmek zorunda olanlar 47 bin TL'lik istisnadan yararlanamıyorlar.

Stopaja ve istisna uygulamasına konu olmayan kira gelirleri toplamı 18 bin TL'lik beyanname verme sınırını aşanların da beyanname vermesi gerekiyor. Bu 18 bin TL’lik tutar bir istisna olmayıp, beyanname verme sınırı/eşiği. Bu sınırı aşan iş yeri kira gelirlerinin tamamının beyanı gerekiyor.

Gelir Vergisi Kanunu'nun........

© T24

visit website