Pazartesi Yazıları | Farkında mısınız, giysi diye basbayağı pet şişe giyiyoruz! |
Diğer
26 Ocak 2026
Aslında Davos’tan girip kapitalizmden çıktığım bir yazı hazırlıyordum bugün için.
Sonra cumartesi akşamı Eylül (Görmüş) hepinizin iyi bildiği, orta sınıfın giyim-kuşam ihtiyacını karşılayan o meşhur markaların indirim link’lerini gönderdi.
Üzerinize afiyet biraz kilo aldım, -ama diyetteyim- pantolonlar da olmuyor. Aynı pantolonların döne döne giyilmekten canı çıktı. Hazır indirimdeyken pantolon alayım, dedim.
Demez olaydım.
Yahu arkadaşlar, farkında mısınız, biz resmen üzerimize pet şişe, hatta pet şişeyi de geçtim, dümdüz petrol giyiyoruz! Hafazanallah biri kibrit çaksa tutuşuruz yani.
İçinde pamuk, ne bileyim yün, ipek… Her ne ise… Bildiğimiz kumaş olan kıyafet yok piyasada!
Her şey ama her şey polyester, polipropilen, poliüretan, naylon, elastan…
Bir de kumaşın malzemesini görmeyelim diye iyice gizlemişler. Ara ki bulasın! Ben her baktığım pantolon sentetik çıkınca yıldım ve pantolon almaktan vazgeçtim.
Sonra dedim ki kendime, Eray sen bunu yaz bu hafta. Bundan ala kapitalizm yazısı mı olur? Pamuk, yün filan tüketiciye pahalı gelince istisnasız tüm moda markaları daha ucuza mal edilen sentetik kumaşlara dönmüş. Ama ne dönüş! Anlatacağım.
Lakin önce bu “hızlı moda” denilen bela yüzünden giysilerimizi ne kadar giydiğimizi anlatayım istiyorum.
Bugün, en iyimser çalışmaya göre bir giysiyi ortalamada 7-10 kez giyiyoruz. Bazı çalışmalarda bu 4-5’e kadar düşüyor. (Benim pantolonlar duymasın!)
Yine aynı çalışmalara göre gardırobumuzun sadece yüzde 10’unu günlük olarak kullanıyoruz. Ve en çarpıcısı: Aldığımız 5 giysiden 3’ünü bir yıl içinde atıyoruz.
Misal bir Amerikalı -onlarda bu tür araştırmalar çok- bir yılda 68 parça giysi alıyor ve 37 kg kıyafeti çöpe atıyor. Düşünün, o kadar çok alınıyor ki, 7 kg’lık çamaşır makinesini tıka basa beş kez dolduracak kadar kıyafetten daha fazlası bir yılda çöp oluyor.
Oysa mesela Orta Çağ’da bir insanın ortalama 2-3 takım kıyafeti bulunuyordu. Bu kıyafetler eskidiklerinde onlarca kez tamir ediliyordu. Ancak kullanılamaz hale geldiğinde yenisi alınıyordu.
Hatta çok bir ilginç bilgi aktarayım: 14. yüzyılda ölenlerin bıraktıkları mirasın yüzde 40’ını giysi veya kumaş oluşturuyordu. Kıyafet “miras kalan” bir şeydi yani.
“Amma eskiye gittin” diyorsanız, 100 yıl öncesine bakalım: 1920’lerde bir kadın yılda ortalama 5 parça giysi alıyordu. (Bugün 68!) Giysiler ortalama 2 yılda bir değiştiriliyor, çoğunlukla tamir ediliyor ve hatta eskilerden çocuk kıyafeti, önlük vs… yapılıyordu.
Şimdi artık tamir, terzi filan hak getire… Nasıl olsa iki giydikten sonra atılacak!
Böyle olunca da basbayağı pet şişeleri eritip iplik yapıyorlar ve giysi diye satıyorlar. Gerçekten de büyük markalara bakın,........