Çoğu zaman “ABD” yerine “Amerika” diyoruz, ABD’yi koskoca kıta yerine koyuyoruz: Masum bir dil sürçmesi mi?

Diğer

17 Ocak 2026

Gündelik konuşmalarımızda, belki öyle alıştırıldığımız, belki de kolayımıza geldiği için “ABD” yerine çoğu zaman “Amerika” diyoruz. Aslında bu hemen hemen bütün dünyada böyle. Başka bir deyişle, Kuzeyiyle Güneyiyle, Kanada’dan Arjantin ve Şili’nin en güney ucundaki Tierra del Fuego (Ateş Toprakları) takımdasına kadar koskoca Amerika kıtasının yerine ABD’yi koyuveriyoruz. Dahası, bir zamanların ABD karşıtı sloganlarını anımsayalım: “Kahrolsun Amerika!” ya da “Amerika defol!” Kahrolması ya da defolması istenen, Amerika mıydı, yoksa ABD mi?

Bizimki belki masum bir alışkanlık, belki de kolaycılık deyip geçebiliriz. Oysa Şilili sanatçı Alfredo Jaar böyle düşünmemiş, daha doğrusu bu yanlışlık üstüne kafa yormuş, sanata sığınarak ABD’ye meydan okumuştu.

* * *

1987 baharında New York’un Times Meydanı’na bakan elektronik ilan panolarında alışılmadık görüntüler yanıp sönmüştü. Her gece on biri elli yedi geçeden on ikiye kadar, tam üç dakika.

Önce, Amerika Birleşik Devletleri haritasının dev silueti görünüyor, üstünden şu sözler geçiyordu: “BU, AMERİKA DEĞİLDİR!” Ardından, yıldızları ve şeritleriyle bir ABD bayrağı beliriyor, üstünde kocaman bir yazı okunuyordu: “BU, AMERİKA’NIN BAYRAĞI DEĞİLDİR!” En sonunda, ekranda baştan başa tüm bir Amerika kıtasının haritası patlıyor ve üstünden tek bir sözcük geçiyordu: “AMERİKA!”

ABD’de yaşayan pek çok kişi için böyle bir sorun yoktu. Onların gözünde “Amerika” tek bir ülkeyi, tek bir bayrağı, tek bir ulusu simgeliyordu. “Bu yapılan yasalara aykırı,” diyorlardı. “Bunu yapmasına nasıl izin verdiler?” Aldıkları eğitim beyinlerine öyle bir yerleşmişti ki, ABD Amerika olup çıkmış, kıtanın öbür ülkeleri silinip gitmişti. Gelgelelim, Jaar, yaygın bir reklam yönteminden yararlanarak, Amerikalılıkla ilgili önyargılı düşüncelere karşı çıkmış, ABD’nin Amerika kıtasını oluşturan ülkeler ve kültürlere üstünlüğünü çağrıştıran bu terimin gerçek anlamını vurgulamıştı.

* * *

Amerika İçin Bir Logo adını taşıyan bu video enstalasyonun yaratıcısı Jaar, yaptığı işi şöyle söze döküyordu.

“Dil o kadar da masum sayılmaz;........

© T24