Yeni reaksiyoner düşünce nedir? |
Diğer
14 Ocak 2026
“Anlam bir köken bir kuruluş veya bir ilke değildir, ama bağlamlarına göre değişen bir üründür”
- Gilles Deleuze
İçinde yaşadığımız dönemin etkileri, eski döneminkilere nazaran değişti. Bugün kırklı-ellili yaş ve üzerindekilerin ifade biçimleri, dünyayı anlama ve kavrama tarzları genç nesillerden daha değişik. Bilhassa, yeni neslin siyasete bakışındaki değişiklik başka düşünme biçimine bağlanmakta. Devrimci olarak adlandırılan ile bugünkü değişken düşünce arasında fark söz konusu. “Dünyayı değiştirmek” önermesinin anlamı aynı olarak durmamakta. Bağlam değişimi bakış değişimini beraberinde getirmekte. Pratik hayatın verileri bakışı başka bir yöne çevirmekte. 1960-70’li yılları gençliğinin idealleriyle bugünkü gençliğin idealleri tam olarak birbirleri üzerine oturmamakta. Demokrasiden ve özgürlüklerden anlaşılan aynı bakışa ait durmuyor. Kadın ve erkek ilişkilerinden, ırk meselelerine, mültecilere ve onlara tolerans biçimlerine kadar farklı bir hâkim söylem egemenlik kurmakta.
Bugün siyasi olarak hakimiyet kurmuş düşünce tarzı için “Yeni Reaksiyoner Düşünce” adı verilebilir. Yeni reaksiyoner düşünce varlık nedenlerinin başka türlü algılanmasına neden olmakta. Her ne kadar 1920-30’lu yılları hatırlatmakta olsa bile tam da aynı yerde durmuyor. Bu düşünce kendi içinde yenilik taşımakta.
Bir kere teknolojinin başka boyutlarda işlediği bir dünyada yaşamaktayız. Aşırı sağın ırk ve düşmanlık duyguları eskiye benzemekte olsa da propaganda araçları değişmiş durumda. Daha bireyci bir reaksiyonerlik söz konusu bugün; cemaat toplumlarının reaksiyoner muhafazakârlığı yaşanmamakta. Tersine daha bireyci bir reaksiyonerlik var ve dünyayı geriye doğru taşımak yerine ileriye doğru götürmek (robotik ve AI) düşüncesi 1930’lara nazaran daha kuvvetli bir şekilde duygulanım alanlarını etkilemekte.
Bugünkü dünyaya düştüğü noktada bu yeni reaksiyoner düşünceyi anlamak üzerine kavramın bileşkelerini açmak gerekecek. Bu düşünceye göre birçok gayri-rasyonel düşünce yan yana gelmekte.
Sıralayabiliriz: Bugün daha önce var olan uluslararası hukuku hiçe saymak, daha önce yapılan uluslararası anlaşmaları söylemden silerek........