“Gerçekçi olun, imkansızı isteyin”

- Mayıs 1968’de Sorbonne Üniversitesi'nde Anonim

Devrimlerden pek söz edilmez olundu. Neden? Her biri felaket sonuçlar mı verdi? İngiliz, Amerikan, Fransız devrimlerinin içinden geçen bir tarih ile bağlanan ve burjuvazinin yerine işçi sınıfı ile yeni bir fark ortaya koyan SSCB’nin kuruluşunda Lenin ve Troçki’nin kurguladıkları bir devrim arasında farklar var. Bunlara bakmak belki de hangilerinin kalıcı hangilerini ise geçici olduğu hakkında bize belki bilgi sağlayabilir diye düşünebiliriz. Kısa süreli taktik ve stratejilerle oluşan devrim ile uzun döneme yayılarak kamusal alanda bir “ortak fikir” oluşturan “burjuva kamusal alan” arasındaki fark bu duruma belki bir açıklık getirebilir. Burada ikili bir kavramsal açılım söz konusudur: Halk/ avam ve proleter farkı.  

 “Neden bugün devrimlerden söz açmak akla geldi?” sorusu sorulursa, “temmuz ayına girdiğimizden dolayı” diye bir cevap verilebilir; çünkü kuraklık ve sıcaklık tanrısı olarak bilinen Tammuz Akad ve Babil dillerinden Süryanilere ve onlardan da Türkçeye geçtiği iddia edildiği gibi, bugün modern dönemlerimizde Temmuz devrimlerin ayı olarak akıllarda kalmıştır. 4 Temmuz Amerikan devrimi, 14 Temmuz ise Fransız devriminin tarihleridir. Bunlar modern toplumlarımızın Cumhuriyet rejimi içinde özgürlük temelli siyasi oluşumlarıdır. Özgürlüğe, Fransız devriminde, bir de eşitlik ve kardeşlik de eklenmektedir.

18. yüzyıla ait olarak Amerikan Bağımsızlık savaşına (1775-1783) baktığımızda İngilizlere karşı bir sömürge karşıtı savaş olarak gerçekleşen bu devrim Fransızların yardımıyla gerçekleşebildi. Bunu Fransız Cumhurbaşkanı Macron geçenlerde Amerikan Başkanı Trump’a hatırlatmasını bildi; çünkü Fransa kralı 16.Louis ezeli düşmanı İngiltere’ye karşı Amerikan devrimini finanse etmişti. Fransızların yardımı sayesinde Amerikan halkı olarak görülen çoğu Avrupalı göçmenler devrimi gerçekleştirebildiler. Ama 16. Louis daha başına gelecekleri bilmiyordu.

Amerikan Bağımsızlık savaşı

Amerikan devrimi bir bağımsızlık savaşı olarak kabul edilir. Çay devrimi olarak belki de adlandırabilir. Amerikan Çay Partisi İngiliz çaylarını denize dökerek devrimi ateşledikleri bir hareket olarak tarihe geçer. Birkaç gün sonra yıl dönümü kutlanacak olan 4 Temmuz 1776 tarihi Amerika’nın Bağımsızlık Beyanı ilk ilkeleri sıraladı.1776-1783 tarihleri savaşları Amerikan Anayasası ile neticelenmiştir. Bu devrimin arkasında Aydınlanma Felsefesi (Voltaire, Rousseau, Montesquieu vb.) fikirleri ve ilkeleri vardır.

18. yüzyılın ortalarında yayılmaya başlayan bu fikirler hızlı bir şekilde Bağımsızlık savaşının ilklerini oluşturmuştur. Ancak bu devrimin sekülerliğinin yanında dini değerler yerinde kalmasını bilmişti. Tanrı’nın kurtardığı bir Amerika tarihi bugüne kadar Hristiyanlığın içinden geçerek modernleşmeyi başarmıştır. Bu dönemin arkasından gelen iç savaş ise eski değerlerle yeni özgürlük ve eşitlik değerleri arasındaki mücadeleyle neticelenmiş, ardından da 20.yüzyılın ikinci yarısına kadar bu ikili çatışma sürmüştür. Hakların ve eşitliğin ırksal ve dini değerlerin ötesine geçme imkanları ise modern bir dönemden daha çok post-modern olarak adlandırabileceğimiz bir dönemde gerçekleşebilmiştir. Modernlik kendi paradigması içinde bu mücadeleyi bitirmeye engel olamamıştır. Gümrük vergilerinin bu isyanda bir rol oynamış olduğunu da herhalde bir kenara atamayız. 1765’de çay vergisi olarak adlandırılan vergilendirme “vatansever” Amerikalıların gelen gemilerdeki çay miktarını denize dökmeleriyle sonuçlanan eylem tarihe geçti.

Fransız devrimi daha çok bilinen bir ayaklanma biçimiyle 1789 yılında Amerikan devriminin hemen sonrasında gerçekleşti. Burada “Üçüncüler” olarak adlandırılan kesimin 20........

© T24