İlber Ortaylı’nın ardından |
“Ülkemizin modernleşme tarihini yazarken kaynak belgeler kadar tutarlı bilimsel bir yaklaşım da gerekmektedir”.
İlber Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, 1983
İlber Ortaylı’yı ilk defa 1985 yılında, Paris’te, Paul Dumont ve François Georgeon’un düzenlemiş olduğu kolokyumda gördüm ve tanıdım. Parlak bir tarihçi, iyi bir entelektüel olduğunu ve dilleri birlikte kullanarak ve karıştırarak bir konuşma yapmış olduğunu hatırlıyorum. Yeri geldiğinde; Fransızca tebliğine Almanca, İngilizce veya İtalyanca kelimeleri kullanarak cümleler kurmaktaydı. Başka bir seferinde, 1990 yılındaydı sanırım, yine Paris ama bu sefer UNESCO binasındaki bir kolokyumda onu dinledim. Yine aynı şekilde konuşuyordu. Daha sonra öğrendiğim kadarıyla çok dil biliyordu. Onun gibi bir tarihçi için ve bilhassa Osmanlı tarihi üzerine çalışan biri için, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İngilizce, Latince ve hatta Rusça arşivleri okumasının imkanlı olduğunu söylemişlerdi. Ben de çok etkilenmiştim tabii. Onun bu ilginç tavrı ve neredeyse yukardan bakan entelektüel duruşu onun daha çok ilgi çekmesine yarıyordu, herhalde.
Daha sonra 1990’ların başında; ben, Beşiktaş’taki, o zamanki adıyla Mimar Sinan Üniversitesi’nin binalarında, Sosyoloji Bölümü’nde dersler verirken, İlber Ortaylı da Galatasaray Üniversitesi’nde Ortaköy’deki binalarında ders verdiği sıralarda Belediye otobüsünde karşılaşmıştık. Eskiden Paris’ten gelen bir aşinalık, tanışıklık içinde, kendisine Galatasaray’da yapmış olduğu dersleri izleyip izleyemeyeceğimi sormuştum; çünkü Paris’teki alışkanlıklarından birini İstanbul’da da takip etmek istiyordum. Yani, başka hocaların derslerine girerek onları dinlemek, onlardan farklı şeyler öğrenmek arzusuydu bu. Bilmediğim konular hakkında değerli hocaların kendi konuları hakkında bana bilgi vermelerini sağlamak entelektüel ve üniversite yaşamının bir parçasıydı, bana göre. Merak ve araştırma konusunda bu ilişkilerin hep doğru olduğunu düşünmüşümdür. Şansıma, kendi derslerimde de değişik yaşlardan, eski ve yeni öğrencilerle birlikte uzun yıllar bu........