Diğer

03 Ocak 2026

Elio Montanari

"Şaheser nedir? Teknik nesnelliği olan bir özdür”

- Elio Montanari

2 Ocak 2026 günü sosyal medyada, son yirmi küsur yılını İstanbul’da geçiren ve Fener Balat’ta önemli bir fotoğraf arşivi olan İtalyan mimar ve fotoğrafçı Elio Montanari’nin vefatını öğrendim. 2025 yılı sonlarında da “acaba nasıl?” diye düşünmekteydim onu. Uzun zamandan beri haberleşmemiştik. Meğer 23 Aralık günü aramızdan ayrılmış.

Bana Ömer Uluç tanıştırmıştı Elio’yu. Sonra, her seferinde rastlaşarak dostluk kurmuştuk. Elio ile İstanbul’da olduğu tüm süre boyunca dostluğumuz sürdü. Makarnalar yaptık; sergilere gittik. O bizim ve de sergilerimizin fotoğraflarımızı çekti. Buluştuk hep. Bazen Venedik Bienali sırasında bazen ise İstanbul’da. Sanatçıları seven ve onların fotoğraflarını çeken bir sanat hayranıydı. Fotoğraf bilgisi ve İtalyan mimarisi ve çağdaş sol felsefesi üzerine çok konuştuk. Fotoğraf ve tekniği üzerine de tabii.

Elio, Ravenna’da 1944’te doğmuştu. İtalyan filozoflarından en sevdikleri arasında Venedik doğumlu 81 yaşındaki Massimo Cacciari vardı. Aynı yıl doğmuşlardı. Arkadaştılar. Quaderni Rossi dergisi etrafındakilerden birisiydi. Toni Negri’nin arkadaşıydı. Parlamento dışı sol hareketinin içinden geçmişti. Cacciari ilahiyat ve estetik birleşmesi üzerine düşünen birisiydi. Hatta Elio’nun, şehri olarak gördüğü Venedik’in Belediye Başkanlığını bile yapmıştı.

2013 yılında, Elio’nun Salt Galata’da yaptığı sergi önemli bir sergiydi (One, No One And One Hundred Thousand). Otuz yıllık çalışmasını, sevdiği sanatçıların, küratörlerin üretim süreçlerini sergilemişti. Mesela James Lee Byars’tan ve Pier Paolo Calzolari’den söz ederken gözleri parlardı. Sanatçılar ve sanatlarını seviyordu; ama özellikle onları belgelemeyi istiyordu. Düşünürleri, sanatçıları, küratörleri.

Burada daha önce onun fotoğrafa bakışı üzerine yazmış olduğum yazıyı koyuyorum.

“Elio Montanari’nin çalışmalarındaki fotoğraflara baktığımızda, öncelikle estetik ağırlıklı bir dizi fotoğrafla karşı karşıya geldiğimizi düşüneceğiz. Ama, Elio’nun, fotoğraflarının 'varlık nedenlerinin' estetikten çok anlam olduğunu öne çıkarmak gerekecek. Dünyadaki nesneler ve mekanların işaretlerini keşfetmeye bakan bir fotoğraf dizisi onun yaptığı. Görülen ve gösterilen işaretler söz konusu. Tıpkı 17.yüzyıl için........

© T24