Görünmeyen Devlet: Türk Devlet Geleneğinde Dua Ordusu, Devlet Aklı ve Derin Yapı
"Bir devlet sadece görünen kurumlarla mı ayakta kalır, yoksa görünmeyen bir hafızası da var mıdır?"
Türk devlet geleneği incelendiğinde karşımıza sıradan bir yönetim anlayışından çok daha derin bir yapı çıkar. Binlerce yıllık tarih boyunca kurulan devletlerin yıkılıp yeniden kurulmasına rağmen bazı ortak özelliklerin sürekli varlığını koruduğu görülür. İşte bu durum, toplumun hafızasında "devlet aklı", "görünmeyen muhafızlar", "ak saçlılar" ve "dua ordusu" gibi kavramların ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Türk tarihinde "Dua Ordusu" adıyla bilinen kadim bir ordu vardır. Bu kavram, Anadolu'nun tasavvuf kültürü içerisinde önemli bir anlam taşımaktadır. Bu düşünceye göre, bir devleti sadece askerler, siyasetçiler veya bürokratlar korumaz. Aynı zamanda manevî anlamda ülkenin bekası için dua eden, ilim üreten ve toplumsal vicdanı temsil eden görünmez bir manevi ordu da vardır.
Anadolu'da bu kişi ve gruplar sürekli farklı isimlerle anılmıştır. Bu anlatılar, tarih boyunca devletin sadece maddi güçle değil, manevi güçle de ayakta kaldığı fikrini beslemiştir.
Diğer taraftan........
