We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

ABD, AUKUS ve Yeni Bir Yol

3 2 14
18.09.2021

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), uzunca bir süredir arka planda kendi kontrolü dışında şekillenen, geçtiğimiz ay da vücut bulan, Afganistan’dan “istediklerini” alamadan çekilmesi üzerine; ulusal ve uluslararası kamuoyu tarafından farklı boyutlarıyla eleştirilmişti. Başkan Biden’ı iç siyasette de zora sokacağına inanılan bu geri adım esasen ABD’nin “dünya jandarmalığı” konusunun da tartışılması idi. 11 Eylül sonrası Orta Doğu’ya yönelik sert politikalarını askeri müdahaleler ile şekillendiren Birleşik Devletler, Türkistan bölgesinin bir parçası olan Afganistan’da muradına eremedi.

Türkistan coğrafyasında Rus varlığı ile geçtiğimiz yüzyıldan bu yana askeri, diplomatik ve siyasi alanlarda yoğun olarak mücadele eden Birleşik Devletler; bugünlerde Asya’nın tamamında varlığını sürdürecek alternatif paktlar arayışı içerisindedir. Geçtiğimiz aylarda NATO 2030 Vizyonu ile yeni mücadele sahasındaki rakibinin Rusların yerine, yükselen Çin olduğu vurgusu ile ABD’nin NATO coğrafi yetki alanlarının sınırlarını zorlayan bu talebi, ülkeyi pakt alternatiflerini arttırmaya sevk etmektedir.

ABD’nin II. Dünya Savaşı ve Kore Savaşı sonrası Asya-Pasifik coğrafyasında kurguladığı (Çin ve Rusya’ya karşı) oyun daha çok ulusal güvenliğini sağladığı Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler üzerinden olmuştur. İlerleyen süreçte Asya-Pasifikte yükselen Çin’in nüfuzu karşısında, ABD kendi safına Çin kadar nüfuzu olmasa da nüfusu olan Hindistan’ı katmıştır. O güne değin Asya-Pasifik olarak dillendirilen coğrafya, ABD tarafından Hint-Pasifik olarak adlandırılmaya başlanılmıştır.[1]

Müteakiben, ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya arasında dörtlü bir yapı olarak kurgulanan QUAD[2]; askeri ve iktisadi “mücadele hedefi” olarak Çin ve Rusya’ya karşı kurgulansa da, ABD tarafından beklenilen katkıyı veremeyeceği anlaşılmış olacak ki, AUKUS gibi yeni bir pakta ihtiyaç duyulmuştur. Avustralya’dan “AU”; İngiltere’den “UK”; ve ABD’den “US” kısaltmalarını alarak isimlendirilen “AUKUS Paktı” ile QUAD dahlindeki ülkeleri karşılaştırmak gerekirse: QUAD’da başı ABD’nin çektiği ve ABD ile çok yakın ilişkiler içerisinde olan Japonya ve Hindistan’a Avustralya’nın eklemlendiği bir yapı olarak kurgulanmıştır.

AUKUS’a gelindiğinde ise (kanaatimce) Afganistan’daki başarısızlığın ardından Türkistan coğrafyasında, Uluslararası İlişkiler literatüründe “Büyük Oyun” (the Great Game) olarak bilinen; 19.yüzyıl Rus-İngiliz çekişmesinin de getirdiği tecrübe ile bölgedeki dengelere daha çok hakim olan İngiltere’nin başını çektiği bir yapı görülmektedir. İngiltere’nin Genel Vali ile idare ettiği Avustralya ise bu kez İngiltere kontenjanından Pakta dahil olmuştur. ABD ise elbette bu paktın güçlü bir üyesidir, lakin “Anglo-Sakson Paktı” olarak adlandırdığım bu yapı içerisindeki üstün güç kanaatimce İngilizlerdir. Şayet böyle olmasa idi, İngiltere kolaylıkla QUAD’a eklemlenebilirdi. Ancak böyle olmadı.

ABD’nin kuruluş öyküsüne baktığımızda da........

© Stratejik Düşünce Enstitüsü


Get it on Google Play