We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Solcular neden başarısız oldu

669 28 114
01.09.2021

Taliban'ın iktidarı ele geçirme konusunda çıkarılması gereken dersler var:

Tespit 1) Atatürk'ün başardığını Emanullah Han niçin başaramadı?

Tarih: 28 Şubat 1919.

Emir olarak tahta çıkma töreninde Afganistan'ın bağımsızlığını ilan etti. Birinci Dünya Savaşı'ndan yıpranmış çıkan İngiliz-Hint Ordusu ile Afgan Ordusu arasında ufak çaplı birkaç çatışma dışında olay yaşanmadı. İngilizler 8 Ağustos 1919'da Afganistan bağımsızlığını tanıdı.

Emanullah Han, Türkiye ile 1921'de dostluk antlaşması imzaladı. Aynı yıl 1921 Türkiye Anayasası'nı örnek alarak, hazırlattığı Afgan Anayasası'nı 1923'te yürürlüğe soktu.

Rol modeli “ağabeyim” diye hitap ettiği Atatürk idi; Afganistan'ı laik-çağdaş ülke yapmak istedi.

Erkeklerin şapka takmasını ve devlet dairelerine takım elbise giymesini zorunlu kıldı. Çocuk gelinlere ve peçe, burkaya savaş açtı. Kadınların dernek kurmaları, hayatına katılmaları, hatta politikaya girmeleri sağladı.

Adı “dinsiz krala” çıkarıldı; sınır bölgesindeki kabileler ayaklandı. İsyanın özü şudur: Afganistan, 1919'da imzalanan Ravalpindi Antlaşması ile kâğıt üzerinde bağımsızlık kazandı; İngilizler, özellikle sınır bölgelerindeki kabileler üzerinde etki oluşturacak ciddi imtiyazlar elde etti; on yıl sonra fırsatı bulunca isyan çıkardı.

Parantez açmalıyım; Emanullah Han eşiyle 1927'de sırasıyla Mısır, Fransa, Belçika, İsviçre, Almanya, İngiltere ve Rusya'yı ziyaret edip Türkiye'ye geldiğinde Atatürk kendisini uyardı:

-“Ülkene tam hâkim olmadan bu kadar uzun geziye........

© Sözcü


Get it on Google Play