We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Demografi ve devlet

222 402 174
26.07.2021

Önce Suriyeliler, şimdi Afganlar… Türkiye'deki sığınmacı sayısı -tam rakam belli olmamakla birlikte- birkaç milyonu geçmiş durumda… Bugün plansız ve programsız biçimde ülkeye dağılan bu sığınmacıların yarın ciddi sorunlar yaratacağını öngörmek zor değil. Öyle ki, milyonlarca sığınmacının gelecekte Türkiye'nin demografik yapısını değiştirmesi bile mümkün… Nitekim yıllardır devam eden Suriyeli akını nedeniyle Türkiye'nin özellikle bazı güney illerinde şimdiden demografik yapı değişmeye başlamış görünüyor.

Demografi değişse ne mi olur? Demografi neden mi önemlidir? En başından anlatayım!

DEMOGRAFİK DEĞİŞİM

Demografi genel olarak “nüfus bilimi” demektir. Bir ülkedeki tüm nüfus hareketleri, doğum, ölüm, göç demografik sürecin birer parçasıdır. Nüfusun azlığı veya çokluğu, nüfusun yaşlanması, savaşlar ve göçler demografik değişimi hızlandıran unsurlardır. Bir ülkede demografinin değişimi siyasi, sosyal, toplumsal pek çok şeyi değiştirebilir.

Tarihsel süreçte çok uluslu imparatorlukların parçalanması ve ulus devletlerin kurulması ile demografik değişim arasında güçlü bir ilişki vardır. Fransız Devrimi'yle ortaya çıkan “milliyetçilik” ulus-devlet inşasının ilk aşamasını oluşturdu. Milliyetçiliğin etkisiyle nüfusları karışık çok uluslu imparatorluklar yıkılırken, nüfusları oldukça homojenleşmiş ulus devletler kuruldu. Örneğin, Osmanlı İmparatorluğu'nu oluşturan Sırp, Yunan, Bulgar, Ermeni, Arap vb. unsurlar, milliyetçiliğin etkisiyle Osmanlı'dan ayrılıp kendi ulus devletlerini kurdular.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda da bu demografik değişimin rolü büyüktü. Osmanlı'nın, 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başında Balkanları ve Arap Yarımadası'nı kaybetmesi, oralardaki Türklerin Anadolu'ya göç etmesi, buna karşın savaş koşullarında Anadolu'daki Ermeni ve Rumların da başka yerlere göç etmeleri, ettirilmeleri Anadolu'nun demografisini değiştirdi, Anadolu'daki Türk nüfus sayısı daha da arttı. Bu demografik değişim, yüzyılın başında Türk Ulus Devleti'nin kuruluşunu gerçekçi bir seçenek haline getirdi. İşte Atatürk, bu demografik gerçeği görerek Türkiye Cumhuriyeti'ni kurdu.

Lozan Konferansı sırasında çizilmiş Lozan karikatürlerinden biri.

I. Dünya Savaşı sonunda ABD Başkanı Wilson'un yayınladığı 14 ilkeden 12'ncisi şöyleydi: “Bugünkü Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Türkkesimlerine güvenli bir egemenlik tanınmalı, Türk yönetimindeki öbür uluslara da özerk gelişmeleri için tam bir özgürlük sağlanmalıdır…” Bu nedenle Kurtuluş Savaşı başında bazı Türk aydınları işgallere karşı Wilson İlkelerine sarıldılar. Hatta İstanbul'da “Wilson Prensipleri Cemiyeti”ni kurup ABD mandası istediler. Ancak Wilson'un niyeti Türklere bağımsızlık vermek değil, demografik yapıyı kullanıp Anadolu'yu parçalara bölmekti. Örneğin, Wilson, Türkiye'deki Ermeni nüfusu dikkate alarak Anadolu'da ABD mandasında bir Ermeni devleti kurmak istiyordu. Bu devletin haritasını da bizzat kendisi çizmişti. Ancak Anadolu'da yeterli Ermeni nüfus olmaması nedeniyle bu plan gerçekleşemedi.

Kurtuluş Savaşı sırasında İngiltere de demografiyi silah olarak kullanıp Anadolu'yu parçalara bölmek istiyordu. İngiltere, İzmir ve civarında Rum nüfusun fazla olduğunu ileri sürerek İzmir ve civarını içine alan bir “İyonya devleti”, Kürt nüfusun yaşadığı Güneydoğu Anadolu'da bir “Kürt devleti” kurmayı denedi.

Sevr Antlaşması'na göre İzmir -Rum nüfusun fazla olduğu gerekçesiyle- Türklerden alınıp Yunanistan'a veriliyordu. (Md. 68-83). İzmir'deki Türk nüfusu eritilip –Balkan Savaşı sonrası Balkanlarda yapıldığı gibi- İzmir ve çevresi Yunanlaştırılacaktı. Sevr'e göre “Kürtlerin sayıca üstün olduğu bölgelere” de yerel özerlik tanınıyordu. (Md. 62). Sevr Antlaşması'nın yürürlüğe girmesinden 1 yıl sonra 62. maddede belirtilen bölgedeki Kürtler, “bu bölgedeki nüfusun çoğunluğunun Türkiye'den bağımsız olmak istediklerini kanıtlayarak” Milletler Cemiyeti Konseyi'ne başvururlarsa ve konsey de bu nüfusun bu bağımsızlığa yetenekli olduğunu görürse Türkiye bu bağımsızlığı tanıyacaktı. (Md. 64) Sevr'de........

© Sözcü


Get it on Google Play