Molla Rejimi, Emperyalist Müdahale ve Katliam Kıskacındaki İran – V. U. Arslan |
İran, 28 Aralık’tan bu yana geniş çaplı halk ayaklanmaları ve kitlesel protestolarla sarsılıyor. Rejim internet ve telefon bağlantılarını kesmiş durumda. Teyit edilemeyen haberler binlerce ölümden bahsediyor, on binlerce kişi ise gözaltında. Molla rejimi bir kez daha sokakları kana bulayarak kontrolü sağlamak peşinde. Rejimin ölen insanları gizlemek gibi bir derdinin olmadığı tersine halka göz dağı vermek için bir takım görsellerin özellikle açık edildiği anlaşılıyor. İran sokakları bir kez daha kanla yıkanırken bir yandan da ABD-İsrail’ her an saldırıya geçebilir.
Rejimin Yönetme ve Devlet Kapasitesi Çöküyor
28 Aralık’ta on yılların birikmiş öfkesini ve patlayıcı toplumsal dinamikleri ateşleyen nihai fitil, İran riyalinin yaşadığı tarihi değer kaybı oldu. 1 dolar 1,5 milyon riyal seviyesine kadar geriledi. Düşünün sadece on yıl önce 1 dolar 30.000 riyal idi. Ekonomik çöküş, geleneksel esnaf (bazaari) ve küçük burjuvaziyi de şiddetle vurduğundan rejimin son toplumsal dayanakları da kırılıyor. Hatta 28 Aralık’ta başlayan büyük sarsıntıları onlar tetikledi. Ardından yoksul gençlik kesimleri protestolara dahil oldu ve ulusal azınlıklardan kadınlara dek bütün dinamiklerin katılımıyla eylemler büyüdü, ayaklanma biçimini aldı. İran’daki molla rejimi 2022’deki Mahsa Amini protestolarına göre çok daha zayıflamış durumda.
İran’da 2012’de 644 milar dolar olan GSYİH 2025’te 357 milyar dolara düştü (tahmini, worldometers.info). Bunun sonucu olarak bu süreçte en az 10 milyon kişi daha derin yoksulluğa itildi. Elektrik ve su kesintileri gündelik yaşamı iyice zorlaştırırken bütün bu sorunlara bahane olarak dış yaptırımları suçlamanın İran halkını daha da öfkelendirmekten başka bir işe yaramadığı görülüyor.........