1764

Johann Joachim Winckelmann bir kitap yazar, İlkçağ Sanat Tarihi, kitap arkeoloji merakını uyandırır!

Kitaptan 100 yıl kadar sonra…

1870

Osmanlı’da kriz görünür haldedir artık.

Fatih, Kanuni ve Yavuz’un dönemleri çok geride kalmıştır.

Dış borçların hızla artmış, gelir–gider dengesinin bozulmuştur. 1875’te moratoryum (borçlarını ödeyemeyeceğini) ilan edecektir…

1875 Hersek İsyanı, 1876’da Bulgar Ayaklanması ve Avrupa kamuoyu, “Şark Meselesi” diyerek Osmanlı’nın iç işlerine daha fazla girmesi.

Derken hezimetle sonuçlanan 93 Harbi (1877–1878) …

1881 Düyûn-u Umûmiye (devletin ekonomik hafızası yabancı alacaklıların denetimine girmesi) gecikmeyecektir...

Bergama, 1870’lerde

Osmanlı, yolların yapımında bir Alman mühendis çalıştırmaktadır, Carl Humann.

Unutmadan, Osmanlı müzeciliğinin başında da Alman Edward Goold vardır.

Mühendis, Osmanlı’dan aldığı maaşın karşılığı olarak yol yapımıyla ne kadar uğramış emin olamadım ama civardaki tarihi eserlerle epey uğraştığına şüphe yok. Etrafta pek çok tarihi eser gördüğünü ülkesine bildirir.

Ülkesi, ülkemden bilimsel araştırma yapmak için izin ister. İzin verecek veya izin vermek için danışılacak makamda oturanı yazmıştım, benim değil onun ülkesindendir. O sıralar ülkemde tarihi kentlerdeki heykeller biraz dikkat çekse de tarihi eserler ‘taş’ olarak değerlendirilmektir. Yani koşullar İlkçağ Sanat Tarihi’ni okumayanlar için ilgiden ve farkındalıktan uzakken, okuyanlar içinse uygun ve iştah kabartıcıdır.

Mühendisin yanına arkeolog da gelir. İşçi bizden, başlanır çalışmaya. Çalışma dediysem bazen kazmaya bile gerek duyulmayacaktır. Anadolu’nun muhteşem tarihi topraklarının derinliklerine, 10-15 metrelere de inilecektir ama burada iş başkadır.

Zeus Sunağı önlerinde durmaktadır.

Sunak harikadır, bir de etrafında harika kabartmalar vardır.

Kabartmalar o........

© Sonsöz