İmefe’nin gizli tarihi - I |
1944’te Bretton Woods konferansında ikiziyle, Dünya Bankası ile birlikte kuruldular. Bretton Woods’da lider emperyalizm tahtında devir teslim töreni yapıldı aslında, İngiliz emperyalizmi yerini Amerikan emperyalizmine bıraktı. Bretton Woods’un yazılı olmayan açık anlamı da bu devir teslim töreniydi aslında. Böylece İmefe (IMF), yani Uluslararası Para Fonu, ekürisi, ikizi Dünya Bankası ile birlikte Amerikan emperyalizminin küresel finansal mimariyi düzenleme, onu Amerikan emperyalizminin çıkarlarına göre yönlendirme amaçlarıyla kutlu ve mutlu bir şekilde doğdular. Genel merkezleri neredeyse aynı cadde üzerinde kısa mesafe arayla kuruldu. Nerede mi? Washington DC’de pek tabii efendim. Böylece coğrafi işaretleme mantığıyla ait oldukları yerde doğdular. Her ikisinin de şaşırtıcı olmayacak bir şekilde ABD Hazine Bakanlığı’nın dibinde, Amerikan FED’inin (merkez bankasının) gölgesinde konumlanması adres tarifi kolaylığından (“Hazine’nin oradan sağa dön göreceksin”) daha fazlasını anlatıyordu kuşkusuz.
Lisans öğrencilerine verdiğim bir derste bu ikisini anlatıyorum, bir miktar size de anlatayım. İmefe kısa vadeli ödemeler dengesi ve küresel kambiyo sorunlarının çözümüne yardım etsin diye kuruldu. Ekürisi Dünya Bankası ise uzun vadeli yeniden yapılandırma ve kalkınma sorunları ile ilgilensin diye dikildi dünyanın tepesine. Böylece mıntıkalar tanımlandı, tıpkı askerlikte olduğu gibi. Yapanlar bilirler, askerler izmarit veya çöpleri toplarken sadece kendilerine ayrılmış mıntıkalara bakarlar, ötesine karışmazlar.
Kuruluşlarından itibaren bir geleneği takip etmeye başladılar. İmefe’nin başkanı her daim Avrupalı, Dünya Bankası’nın başkanı da sürekli Amerikalı olageldi. Böylece Amerikan emperyalizmi dünyayı kolektif sorumluluk altında birlikte yöneteceği Avrupalı emperyalist kandaşlarına da eşitlikçi davrandığını göstermek istedi. Ama hikaye tabii ki; İmefe Brüksel’den çok Washington’da idare edildi hep. Başkanın Avrupalı olmasının hiçbir önemi yoktu çoğunlukla. Avrupalı da olsa her zaman Amerikan emperyalizminin acil ve uzun vadeli çıkarlarına sadık kaldı İmefe başkanı. Tıpkı ikizi gibi emperyalist merkez kökenli sermayenin sağduyulu sesi olmak ile borazanı olmak arasındaki ince bir çizgi üzerinde sürekli gidip geldi.
Son başkan Kristalina Georgiyeva gerçekten bir Avrupalı, bir Bulgar. Bulgaristan’da üniversiteyi bitirmiş. Bitirdiğinde henüz sosyalizm varmış. En azından İmefe’nin web sitesinde bir başarı öyküsü başlığıyla aktarılan mülakatta öyle diyor.1 Babası Sosyalist Bulgaristan’da yol işçisiymiş. Sonra ağır bir hastalığa yakalanmış, ayağı kesilmiş. Sonra da vefat etmiş. Zor zamanlardı diyor. Sonra akademisyen olarak almışlar, artık sosyalizmin sonu gelmekte bu aralar. İnsanlar diyor, piyasayı öğreniyorlardı yavaş yavaş, ama hızından memnun değilmiş o vakitler. Sosyalizm çöktüğünde piyasa ekonomisini pek az bilen vardı demiş, buna üzülmüş. İktisatçı Georgiyeva ve birkaç piyasa aşığı insanlara öğretmeliyiz diye düşünmüşler herhalde. Açığı kapatmak için burjuva iktisadının en aşağılık türü olan neoklasik iktisadın anlatıldığı........