We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

'Mall': Alışverişin kutsal mabedinde gezinirken siz de çabuk yorulur musunuz?

51 45 58
23.05.2020

Amerikalılar “Mall” diye isimlendirirler, “mooll” diye bir ses çıkararak işaret ederler, gerçi ikinci “o”yu bir nebze “u”laştırırlar. Alışveriş merkezi demek, daha doğrusu envaı türden tüketim malının bir arada bulunduğu bir tüketim çılgınlığı mabedine işaret ediyor. 2000’li yılların başından bu yana Türkiye de hızla AVM'leşiyor. Örneğin son rakamlara göre Türkiye’de toplam AVM sayısı 450’yi geçmiş durumda, bunun büyük bir bölümü İstanbul’da (sayıyı tam hatırlayamadım ama 120 ile 130 arası), Ankara’da kırk küsür tane ve İzmir’de ise 30 civarında AVM bulunmaktadır. İki elin parmaklarından az sayıda il merkezi henüz bir AVM'ye kavuşamamış durumdadır, tez vakitte kavuşmaları dileğiyle…Bunların bir de derneği var, adı da Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD). AYD’nin verilerine göre 2019’un sonunda Türkiye’de AVM'lerin kiralanabilir alanı (galiba içlerine girdiğimizde boş boş gezindiğimiz büyük holler ve oturma bölgeleri bu toplamın içinde sayılmıyor) 13 milyon metrekareyi geçmiş durumda, 2023’te 15 milyon metrekareyi hedefliyorlarmış.

Bizdekilerin bazılarının adları da “Mall” ile bitiyor, zira bizdekilerin çoğunun adı yerli ve milli bile değil, duyurulur. Örneğin Ankara’da bir AnkaMall var. Fakat bizim halkımız bu “Mall” kelimesini ne yazık ki bir Tenessee'li ya da bir Rhode Island'lı gibi telaffuz edemiyor, öyle ilk “o”yu uzatacaksın, ikinci “o”yu ise “u”ya çevireceksin, bizim dilimize pek uymuyor. Nitekim biz konuşurken kelimenin telaffuzunu bozuyor ve onu yerli ve milli hale getiriyoruz, “Mall”, “mal” oluyor. Örneğin AnkaMall’a Ankamal diyoruz. Böylece “Mall” “mal”laşıyor. Her bozulma çirkinleşme anlamına gelmez, nitekim bu son durumda halkımız fark etmeden ve bozarak özüne uygun hale getiriyor. “Mal” meta anlamına gelmektedir, “mal”laşma ise “metalaşma”. Ancak “mal”laşmanın bir de geçici zihinsel işlev bozukluğu, ya da sokak diliyle geçici sersemleme anlamı var. Halkımız pek bilge, telaffuzu bozarak aslında “Mall”un ifade ettiği iki temel gerçeği yakalamış durumdadır. Meta fetişizmi ve aptallaşma. Bazı durumlarda kolektif imgeleme güvenmek durumdayız, biz de halkımıza uyarak devam edelim. Meta fetişizmi, ya da mal fetişizmi malların onları mal haline getiren toplumsal emek zamanından bağımsızmış gibi görünmesini sağlar, mallar, ya da metalar arasındaki ilişkiler, aslında toplumsal emeğin, bu insani işlevin, kendine has bir ilişkisiyken, sanki insanlıkla alakası olmayan, gizemli ve büyülü şeyler arasındaki bir ilişkiye dönüşmeye başlar. Böylece insan aslında kendi toplumsal emeğine saygı duymak yerine, onun ürünü olan metaa, mala bir tür ilaha bakar gibi bakmaya alışır. Mal/meta ilaha dönüşürken, insanlar (düşünme yetisini geçici olarak kaybetme anlamında) mallaşırlar. İşte “Mall” yani AVM bunu üst düzeyde deneyimlediğimiz alışverişin yüce, kutsal mabedi haline gelmektedir. Zavallı insanlık orada otururken aslında kendi emeğinin ürünlerine baktığının farkında olmadan hülyalı gözlerle modern arzunun en karşı konulamaz nesnesine, ışıklar içinde sergilenen mala/metaa bakarken hızla mallaşmaktadır.

Bahsedildiği gibi Türkiye özellikle 2002 sonrası dönemde döneminde AVM'leşme konusunda oldukça büyük bir yol aldı. Ancak hala pek çok ülkenin gerisinde, ama arayı kapatıyor merak etmeyin. Son yıllarda “Mall”aşma konusunda özellikle Rusya ve Çin pek büyük hamleler yaptılar. Örneğin dünyanın en büyük “Mall”ları listesinde ilk iki sırada Çin’den iki Mall var; ilki,........

© soL