menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Öfke ve sınıf bilinci

26 0
02.08.2026

Bu pazar da yine bir kitap tanıtımıyla karşınızdayız. Kitabın ismi “Sınıfın Duyguları”. Alt başlığı ise; “İşçiler, Duygular ve Sınıf Mücadelesi” (Dipnot Yayınları, 2023). Yazarı, akademisyen Mustafa Kemal Coşkun.

Böyle bir konuda Türkçede pek fazla bir yayın yok. Doç. Dr. Mustafa Kemal Coşkun (d. 1970), halen Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor.

Doç. Dr. Coşkun’un kitabında, işçilerin gerek çalışma koşulları, gerekse kapitalist sistemin yarattığı toplumsal ortam nedeniyle başlangıçta bireysel olarak oluşan öfke ve hıncın giderek sınıfsal bir bilince ve sınıf mücadelesine ulaşmasının mümkün olup olmadığı irdeleniyor.

Bu çalışmada, işçilerin sadece ekonomik sömürü ve düşük ücrete maruz kalmaları değil aynı zamanda gerek iş yaşamı gerekse gündelik hayatta onurlarını zedeleyici davranışlarla karşılaştıklarına da dikkat çekiliyor.

Duyguların sınıfsal ifadesi

Doçent Coşkun, işçilerin yaşadığı koşullar ve karşılaştıkları davranışlar nedeniyle ekonomik sisteme ve karşıt sınıflardan insanlara karşı kızgınlık, hınç, öfke, kıskançlık, utanç, korku, üzüntü, kin gibi duygulara sahip olabileceğine işaret ediyor. Yazar, görüşünü sonra şu şekilde temellendiriyor:

“Tüm bu meseleler, işçilerin sadece öznel deneyimleriymiş gibi görünebilir ancak bunların hepsi aynı zamanda nesnel toplumsal yapıya, sömürü ilişkisine, ekonomik eşitsizliklere, hiyerarşilere vb. verilen yanıtlardır...

Bu çerçevede düşünüldüğünde sınıf mücadelesini sadece ekonomik bir mücadele değil, iş yaşamından gündelik yaşama kadar yaşamın tüm alanını değiştirmeye yönelik bir mücadele olarak görmek gerekir”.

Mustafa Kemal Coşkun, bu kitabında Karl Marx ve Friedrich Engels'in yanı sıra birçok Marksist yazarın eserlerinden yararlanıp düşüncelerine atıf yapıyor. Kitapta, ekmek talebinin yanı sıra işçinin özgürlük, onur, saygı ve insan olarak tanınma talebinin de yer aldığı belirtiliyor.

Türkiye’de........

© soL