Haç gölgesinde güç kutsaması: Trump’ın dua şovu ve ABD başkanlarının kutsama törenleri |
Devletler tarihinde hükümdarların, kralların ve devlet başkanlarının göreve başlamaları, çoğu zaman sadece siyasî bir yetki devri olarak değil, aynı zamanda meşrûiyetin, kutsallığın ve toplumsal kabulün ilânı niteliği taşıyan sembolik törenlerle pekiştirilmiştir.
Tarihimizde bu tür sembolik meşrûiyetin en dikkat çekici tezahürlerinden biri, padişahların cülûslarını takip eden “kılıç kuşanma merasimi”dir. Osmanlı kaynaklarında “taklîd-i seyf” veya “takallüd-i şemşîr” şeklinde geçen bu tören, Osmanlı hükümdarlık anlayışında saltanatın en önemli alâmetlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Böylece Batı’daki “taç giyme” merasimlerine karşılık Osmanlı siyasî geleneğinde “kılıç kuşanma”, padişahın hem dinî hem siyasî meşrûiyetini görünür kılan temel törenlerden biri olmuştur.
Bu törende padişah genellikle Topkapı Sarayı’ndan kayıkla Eyüp’e gider, burada devlet erkânı tarafından karşılanır ve öğle namazından sonra türbede dua ve Kur’an tilaveti yapılırdı. Ardından şeyhülislâm, nakîbüleşraf veya bir tarikat şeyhi tarafından padişaha Hz. Peygamber’e veya büyük hükümdarlara nispet edilen kılıçlardan biri kuşatılırdı. Merasim tamamlandıktan sonra padişah kara yoluyla saraya dönerdi. Barış, adalet, hoşgörü ve insana değer verme merkezli Türk idare geleneğinde padişahlar, hayır ve bereket temennileriyle kutlu bir mekânda icra edilen böyle kutlu bir törenle göreve başlarlardı.
Taç giyme, biat, yemin, kutsama ve dua gibi unsurlar, farklı medeniyetlerde yönetime geçişin sıradan bir idarî işlem değil, devlet düzeninin yeniden teyidi olarak algılandığını göstermektedir. Bu bakımdan iktidarın sembolik ritüellerle kutsanması, modern çağda dahi tamamen ortadan kalkmış değildir.
Nitekim günümüzde de benzer bir durumun izleri görülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde başkanların göreve başlamasının ardından kiliselerde yapılan dua merasimleri, modern siyasal sistemlerde bile dinî meşrûiyet arayışının tamamen ortadan kalkmadığını göstermektedir.
Beyaz Saray’ın dua törenleri
Dün (5 Mart 2026) Beyaz Saray’daki Oval Ofis’te, bir grup Evanjelik papaz ve dinî lider ABD Başkanı Donald Trump için topluca dua etti. Dua, özellikle İran’la yaşanan savaş bağlamında Trump’a bilgelik, güç ve korunma verilmesi amacıyla gerçekleştirildi.
Beyaz Saray’da Trump’ın etrafında toplanan Evanjelik papazların, ellerini onun omuzlarına koyarak dua etmeleri ilk bakışta sıra dışı bir sahne gibi görünse de aslında Hıristiyan geleneğinde kökleri oldukça eskiye uzanan bir ritüelin modern yansımasıdır.
Gerek Yahudilikte gerekse ondan neşet eden Hıristiyanlıkta siyasî liderler için dua etmek, onların Tanrı’dan hikmet ve adaletle yönetme gücü almaları için yapılan bir şefaat duası olarak kabul edilir.
Papazların Trump’ın üzerine ellerini koyarak dua etmeleri, Hıristiyanlığın çok eski bir sembolik pratiğine dayanır. Bu ritüelin kökleri Tevrat’a kadar uzanmaktadır. Yahudi-Hıristiyan gelenekte bir kimsenin başına ya da vücuduna el koyarak dua etme (semikha, סְמִיכָה), o kişiye ilahî koruma ve rehberlik dilenen sembolik bir takdis hareketi olarak kabul edilir. Musa’nın İsrailoğullarının liderliğini devrederken Yeşu’nun (Yûşâ) üzerine elini koyması, Tanrı tarafından verilen otoritenin sembolik aktarımı olarak yorumlanır:
“Tanrı Musa’ya buyurdu: İçinde hikmet ve bilgelik ruhu barındıran Nun oğlu Yeşu’yu yanına al ve elini onun üzerine koyarak onu onurlandır. Onu, Kohen (İmam) Eleazar’ın ve tüm halk topluluğunun huzuruna çıkar; herkesin gözü önünde ona yeni görevini resmen tebliğ et!” (Tevrat, Sayılar 27:18–23).
Aynı uygulama Yeni Ahit’te de devam eder. İsa Peygamber’in Havarilerinin, göreve gönderdikleri kişilerin üzerine ellerini koyarak dua ettikleri belirtilir (İncil, Elçilerin İşleri 6:6; 13:3).
İncil’de yöneticiler için dua edilmesini öğütleyen metinler (1. Timoteos 2:1–2), liderin üzerine el koyma geleneği (Tevrat, Sayılar 27:18–23; İncil, Elçilerin İşleri 13:3) ve Tanrı’dan hikmet ile koruma dileme teması (İncil, Yakup 1:5; Tevrat, Mezmurlar 121:7–8), bugün hâlâ Hıristiyan dünyasında siyasi liderler için yapılan duaların temel referanslarını oluşturmaktadır.
Papazların ellerini........