Tarihsel Paşabahçe grevi: 1966 |
80’lerin ilk yıllarında sahil yolunda Burunbahçe’den Paşabahçe’ye kıvrıldığınıza Tekel Fabrikası bir anason kokusuyla karşılardı sizi. Paşabahçe Meydanı’ndan Şişe Cam Fabrikası’na giden cadde üzerinde irili ufaklı cam atölyeleri vardı. Ve tek katlı kiremit renkli binasıyla Kristal-iş Sendikası Genel Merkezi. Kristal-İş Paşabahçe Şubesi, bu binanın bir odasıydı. Beykoz yolu üzerinde kimi ara sokaklarda işçi kahveleri. Beykoz’da Deri Kundura Fabrikası. Vardiya giriş çıkış saatlerinde kalabalık işçi grupları doldururdu caddeyi. Kristal-İş, günün her saatinde işçilerle dolar taşardı. Toplantı salonunda upuzun bir masa vardı. Yüzlerce teksir sayfası bu masaya sıralanır ve “dön-dön eylemi” başlardı. Genç işçiler birbirini izleyerek ve en son sayfadan başlayarak sırayla toplarlardı teksir baskılarını. Toplu sözleşme taslakları bazen de eğitim notları böylece derlenirdi el birliğiyle. Biz işçinin ve sendikanın iç içe olduğu, etle tırnak olduğu o yılları yaşadık. Paşabahçe bir işçi semtiydi. Bir sendika semtiydi. Pazarıyla, bakkalı kasabıyla, lokantalarıyla ve kahvehaneleriyle ve işçileriyle gerçek bir dayanışmanın semtiydi.
Paşabahçe’de Şişe Cam Fabrikası’nın kuruluşu ve cam işçisinin macerası çok daha öncelere tarihlense de Paşabahçe’de cam işçisinin kendi kaderini kendi nasırlı ellerine aldığı tarih 1966’dır. 1966 tarihsel Paşabahçe grevi, sarı sendikanın imzaladığı toplu sözleşmeye bir büyük başkaldırışı, yeni bir sendikanın, küçük ama emek tarihinde önemli bir yere sahip olan Kristal-İş’in doğuşunu simgeler. Bu yanıyla 1966 Paşabahçe grevi, “tarihsel” sözcüğüyle birlikte anılan ve bunu sonuna kadar hak eden bir işçi eylemidir. Grevci işçilerin İstanbul sokaklarında dağıttıkları bildiri de tarihseldir:
“Sayın İstanbul Halkına, Biz işçiyiz. Paşabahçe’de bir fabrika şişe cam yapar, orada çalışırız. Beyoğlu’nda süslü bir mağazası var. Tabaklar, bardaklar görürsünüz de iftihar edersiniz. İşte onları yaparız biz. 1800 derece. Hararetin altında çalışırız. Hepimiz 2.500 kişiyiz. Ailelerimizle. 10.000. Toplu Sözleşme Kanunu çıktı. Biz de........