Galatımeşhur |
Hiç duydunuz mu bu sözü?
Bir sohbette, bir arkadaşımız için: “O, gelişigüzel bir adam değildir” ifadesi kullanıldığında bu ifadenin de galatımeşhur olabileceğini düşünürken buldum kendimi. Bunu biraz araştırınca tam da öyle olduğunu gördüm.
Gelişigüzel sözcüğü; hepimizin bildiği gibi, özen gösterilmemiş, baştan savma yapılan, rastgele ya da üstünkörü yaklaşılan durumlar için kullanılan bir ifade ama acaba iyi bir anlamdan mı bu hallere gelmişti? Biraz araştırdım, tamamen öyle. Gelişigüzel, aslında iki ayrı kelime. Görünüşü, ilk adımı, kişide yarattığı ilk etkisi güzel olan ve arkasından gelecek güzelliklere de ipucu veren anlamında bir ifadeyken sıradanlaşmış ve olumsuz bir anlam üstlenmiş. Türkçede buna, galatımeşhur, diyoruz.
Sözcük ya da deyimlerin yanlış bir şekilde kullanılmasına rağmen toplumun büyük bir kesimi tarafından doğru kabul edilip kullanılmasına galatımeşhur deniyor. Bir bakıma “herkesin doğru bildiği yanlış” demek. Bana göre bu tanım bile, vermek istediği anlamı biraz kaybetmiş. Dile yerleştiği ve kabul gördüğü halde devam eden anlam, diye sadeleştirebiliriz bu tanımı.
Galat, Arapçada hata ya da yanlış; meşhur ise yaygın anlamında kullanılmış. TDK ise bu iki sözcüğü birleşik halde yazmayı kabul ederek dile yeni bir sözcük olarak eklemiş. Üniversitede bir hocamızın, “Galat-ı meşhur, lügat-i fasihten evladır” yani yaygın olan yanlış, bilinmeyen doğrudan daha iyidir, sözünü hatırladım. Bu da öyle bir şeydi.
Dil; ne kadar ilgi........