Kızıl Îcâz Dersleri–2 |
BESMELE İLE MANTIK İLMİNE GİRİŞ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Kızıl Îcâz’ın ilk dersinde Bediüzzaman Said Nursî Hazretlerinin bu eseri niçin kaleme aldığını görmüştük: Zihinleri mülâhazada dikkate ve nazarda derinliğe alıştırmak.
Şimdi eserin bizzat metnine giriyoruz.
Abdurrahman el-Ahdarî’nin Süllemü’l-Münevrak’ı Besmele ile başlar. Bediüzzaman ise daha Besmele’nin ilk harfinde durur ve şu son derece yoğun kaydı düşer:
الباء للمصاحبة لا للاستعانة. لأن الكسب تابع للخلق، والمصدر شرط للحاصل بالمصدر
Yaklaşık mânası şöyledir:
“Bâ, istiâne için değil musâhabe içindir. Çünkü kesb, yaratmaya tâbidir; masdar, masdarla meydana gelen şey için bir şarttır.”
Daha kitabın ilk kelimesine girmeden karşımıza dil, mantık, kelâm ve tevhid iç içe çıkmaktadır.
“B” HARFİ ÜZERİNDE NİÇİN DURUYOR?
Besmele’deki بـ harf-i cerri Arapçada farklı mânalarda kullanılabilir. Bunlardan biri istiâne, yani yardım isteme; bir diğeri ise musâhabe, yani beraberlik ve eşlik mânasıdır.
Üstad burada özellikle: للمصاحبة لا للاستعانة diyor: “İstiâne için değil, musâhabe içindir.”
İlk bakışta küçük bir gramer tercihi gibi görünen bu ifade, Molla Abdülmecid Nursî’nin şerhiyle açıldığında çok daha derin bir itikadî meseleye bağlanmaktadır.
MOLLA ABDÜLMECİD NURSÎ NASIL AÇIKLIYOR?
Molla Abdülmecid, eğer buradaki “bâ” istiâne mânasında anlaşılırsa, yanlış bir tasavvura kapı açabileceğine dikkat çeker. Çünkü o takdirde kul fiilin asıl sahibi, Cenab-ı Hak ise ona yardım eden bir yardımcı gibi tahayyül edilebilir.
Hâlbuki Ehl-i Sünnet anlayışında kul fiilini kesb eder, Cenab-ı Hak ise halk eder, yani yaratır.
Molla Abdülmecid’in ifadesinin özü şudur:
Kulun kesbi, fiilin yaratılmasına yalnız mukarin, yani beraber bulunan bir şarttır; asıl yaratma Allah’a aittir.
Bu sebeple Üstad hemen şu kaideyi söylüyor:
لأن الكسب تابع........© Risale Haber