İhtilaf çeşitleri

Fıkıh kitaplarında hemen her meseleyle ilgili pek çok farklı yorumlara yer verilir. Bunlar genelde şeklî bir ihtilaf olmakla beraber, zaman zaman bu sınırı aşan yorumlar olduğu da görülmektedir. Bu ihtilaflar iki şekildedir:

1- Tenevvü ihtilafı

2- Tezad ihtilafı.

Tenevvü ihtilafı, aynı meselenin farklı farklı yönlerini nazara vermek, çeşitli zaviyelerden değerlendirmesini yapmaktır. Tezad ihtilafı ise, birbirinden çok farklı, hatta zıd olacak şekilde ele almaktır.

Tenevvü ihtilafına misal olarak şu olaya bakabiliriz:

Beni Kurayza Yahudileri Rasulullah'la olan anlaşmalarını önce Bedir'de bozarlar; anlaşmaya aykırı olarak Bedir'de müşriklere silah yardımı yaparlar. Savaş sonrası, hatalarını itiraf edip anlaşmayı yenilerler. Fakat yerlerinde rahat durmazlar. Hendek Savaşı'nda Müslümanlar çok zor anlar yaşadığında, "fırsat bu fırsattır" deyip, Müslümanları arkadan vurmaya kalkarlar.[1] Şu âyet, onlar ve benzerlerine yapılacak muameleyi bildirir:

“Onları savaşta yakalarsan, onlara uygulayacağın ağır ceza ile diğerlerini (arkalarındakileri) dağıt. Olur ki ibret alırlar."[2]

Hendek Savaşı sonrası Hz. Peygamber ashabına hedef olarak Yahudilerin Beni Kurayza yurdunu gösterir. "İkindiyi Beni Kurayzada kılacağız" der. Sefer esnasında ikindi vakti gelince bazı sahabiler Rasulullahın ifadesini sür'atten kinaye olarak görüp namazlarını vaktinde eda ederler. Diğerleri ise nassın zahirine göre hareket ederler, ikindiyi terk ederler. Hz.........

© Risale Haber