Ehven-i şer, diğerlerine kıyasla zarar ve fenalık bakımından daha hafif olan kötülük demektir. Kişi, aslında ikisi de hoş olmayan bir durumla karşılaştığında bunlardan daha hafif olanını seçer. Mecelle'de bu "Ehvenü’ş- şerreyn ihtiyar olunur" şeklinde ifade edilmiştir.[1] Yani “İki şerden daha ehven olan tercih edilir.”

Bu külli kaidenin Kur'anî arka planını şu âyette görebiliriz:

“Fitne, öldürmeden beterdir.”[2]

Âyet, Müslümanların Mekke’de maruz kaldığı çetin durumlarla ilgilidir. Burada fitne, dini yaşamaktan dolayı eza ve cefaya maruz kalmak, işkenceye tabi tutulmak gibi halleri ifade etmektedir.

Hamdi Yazır, âyetin açıklamasında şöyle der: "Ölümden daha ağır ne vardır?" dememek gerekir. Zira ölümü temenni ettiren hal, ölümden daha ağırdır.”[3]

Ehven-i şerrin hayli örnekleri vardır. Mesela:

-Yangında yangın mahalline yakın evlerin yıkılması, yangının büyümesini önleyecekse tereddütsüz bu yola gidilir.

-Batmaya yüz tutan geminin bir kısım yükleri denize atılır.

-Açlıktan ölme tehlikesi geçiren biri, hayatını devam ettirebilmek için domuz gibi haram bir etten ölmeyecek kadar yiyebilir ve yemelidir. Gerçi bunda bir şer vardır, ama daha büyük şer olan ölüme nispetle ehvendir.

- Büyük bir hayır için az bir şer kabul edilir. “Şerr-i kalil gelmesin diye hayr-ı kesiri terk etmek şerr-i kesir olur”[4] düsturu da bu çerçevede değerlendirilebilir. Bediüzzaman bunu şöyle ele alır:

“Hayr-ı kesîr için, şerr-i kalil kabul edilir. Eğer şerr-i kalil olmamak için, hayr-ı kesîri intac eden bir şer terkedilse; o vakit şerr-i kesîr irtikâb edilmiş........

© Risale Haber