Türkiye’de Sanat ve Düzenin Adamları |
Son dönemde hem dünya hem de Türkiye gündemi çok hareketli. Narkotik operasyonlarıyla bir kez daha gündeme gelen eğlence sektörü, aslında köklü bir yapısal sorunu gözler önüne seriyor. Bilineninden bilinmeyenine birçok isme uzanan gözaltılar, kamuoyunda “nihayet hesap soruluyor” sevincini olduğu kadar “sadece gösteri mi?” şüphesini de beraberinde getiriyor. Ancak meselenin aslı, sektördeki kültürel ve ideolojik dengesizlikte yatıyor.
Türkiye’nin ana akım dizi, sinema ve müzik piyasası Tanzimat’tan başlayıp Cumhuriyet’te de devam eden laik-seküler, urban ve sosyal liberal bir profile dayanıyor. İstanbul’un sanat ve medya çevrelerinde şekillenen bu yapı, eğitim kurumlarından prodüksiyon şirketlerine, senaristlerden yönetmenlere kadar kendini sürekli yeniden üretiyor. Teknolojiyi de etkin kullanarak her şeyi lehviyat ve hevesâta hizmet ettirmek için kan ter içinde kalıyorlar.
Muhafazakâr kökenli, müspet, olumlu, ahlâkî değerlere sahip ve örnek alınabilir profildeki oyuncuların, şarkıcıların bu mainstream’de sayısı ise oldukça sınırlı. Orana vurduğunuzda tablo net: Laik-seküler kesim ağırlıkta. Hatta tamamen ipler ellerinde. Son dönemlerde dönem dizileri gibi projelerde bile oynayan aktörler karşı mahallenin laik-seküler adamları dikkat edilirse.
Başarıyı yalnızca “rejimin adamı olmak” ile açıklamak eksik kalır; yetenek, çalışma ve pazarlama da rol oynar. Fakat inkâr edilemez bir gerçek var: Network, ideolojik yakınlık ve “doğru çevre” hâlâ en büyük belirleyicilerden.
Hükümet 20 yılı aşkın iktidarına rağmen kültürel hegemonyayı tam olarak kıramadı, bu mümkün olmadı. Tabi kolay değil belki iki asırdır sular o taraftan akıyor yirmi senede bend yapmak kolay değil.
TRT ve bazı aile dizileriyle muhafazakâr taleplere kısmî yanıt verilmeye çalışılsa da, en çok izlenen, en yüksek bütçeli ve uluslararası pazara açılan yapımlar genellikle bilinen seküler star kadrolarıyla ilerliyor.
Daha da kritik nokta: Müspet insanlar bu dizilerde ya rol almıyor ya da çok küçük, marjinal rollerde yer alarak âdetâ düzenin adamları parlatılmaya çalışılıyor. Ana karakterler, romantik başroller, güçlü figürler genellikle laik-seküler profil ve yaşam tarzına sahip isimlere veriliyor. Muhafazakâr kökenliler ise ya sektörde tutunmak........