Değerli dostlar! Bu yazımızda Bediüzzaman Said Nursi’nin ifadesiyle “öz kardeşi ve en birinci ve en yüksek ve fedakâr bir talebesi” olan1 Abdülmecid Nursi’nin doğumu, Arvas Medresesi ve Horhor Medresesindeki eğitimi hakkında bilgiler vermeye çalışacağız inşaallah.

Abdülmecid Nursi, 1884 yılında Bitlis’in Hizan Kazasının İsparit nahiyesine bağlı Nurs köyünde doğdu.2 Mübarek Nursî ailesinden Sofi Mirza Efendi’nin yaş sırasına göre altıncı çocuğudur. Bediüzzaman’ın küçük kardeşidir. O mübarek ailenin diğer mümtaz fertleri gibi, Abdülmecid Efendi de âlim, fâzıl, alçak gönüllü ve son derece tevazu sahibi biridir.3

Abdülmecid Nursi, küçük yaşlarda eğitime adım atar. İlk eğitimine köyü Nurs’ta başlar. Nurs köyünden sonra Arvas’ta eğitimine devam etti.4 Merhum Halil Uslu, Arvas Medresesine gitme tarihini 1895 olarak yazar.5 Yine aynı kaynak 1900 yılına kadar Arvas Medresesinde kaldığı bilgisini verir. Abdülbaki Arvasi, Abdülmecid Nursi’nin Arvas Medresesindeki eğitimi konusunda şu bilgileri verir: “Abdülmecid Efendi derin bir kesbi ilme malikti. Arapça’da, Edebiyat’ta, Kelamda ve Fıkıh ilminde üstüne yoktu. İlk tahsiline Arvas’ta Şeyh Muhammed Emin Efendi’nin rahle-i tedrisinde başlamıştı.”6 Şeyh Muhammed Emin Efendi, Seyyid Fehim-i Arvasi Hazretlerinin oğludur. Büyük âlim ve velî 1867 (H.1284) senesinde Arvas'ta doğdu. 1900’de (H.1318) hac seferinde iken 32 yaşında Tûr-i Sinâ'da vefât etti. Büyük âlim ve evliyânın meşhurlarından Seyyid Fehim Arvâsî hazretlerinin on mübârek oğlundan ikincisidir.7

Abdülmecid Nursi, küçük yaşlardan itibaren ağabeyi Bediüzzaman’ı takip etmiş, onun hayatına dair birçok bilgiyi aktarmıştır. Bediüzzaman’ın ilk dönem eğitimi hakkında aktardığı bir rivayet şu şekildedir: “Arap âleminin edib-i şehîri, muhterem Prof. Dr. Said Ramazan el Bûtî 25/9/1995 günü, İstanbul’da, Bediüzzaman Said-i Nursî’nin Sempozyumunda yüzlerce insanın huzurunda şu haber ve hâtırayı anlatmışlardı (Mezkûr tarihten sonra, mektupla kendilerinden tekrar o hâtıranın senet ve rivayetini istirham ettim. 13/10/1995 tarihli mektubu ile cevab verdi. Hâtıranın hülâsası şöyledir:) "Ben, merhum babam Molla Ramazan’dan, o da Bitlisli ve Bediüzzaman’ın eniştesi Molla Said’den, Molla Said ise, Bediüzzaman’ın küçük kardeşi Molla Abdülmecid’den duymuş olduğu haber şöyledir:" "Bediüzzaman ilme başladığı günlerde, medreselerine bir gün bir derviş gelmiş. Bu derviş, çok perişan, üstü başı kir pas içinde, saçı sakalı birbirine karışmış pejmürde bir vaziyette..."

"Medresedeki talebelerden hiçbirisi gelen dervişle ilgilenmemiş, ondan uzak durmuşlar. Fakat Bediüzzaman bu dervişle yakından ilgilenmiş, üstünü başını silmiş, beraber ayni kaptan yemek yemişler. Hatta bir kaşıkla, bir lokma dervişin ağzına, bir lokma da kendi ağzına almak suretiyle yemek yemişler." "Bu derviş, o gece medresede kalmış, sabahleyin birden kaybolmuş..." "İşte bu hadiseden sonra, Bediüzzaman’ın halinde, zihninde harika bir inkişaf başlamış...”8 Edebiyatçı Yazar Hüseyin Yılmaz’da Bediüzzaman Said Nursi’nin hayatını romanlaştırdığı Kutup Yıldızı-1 kitabında bu hadiseye Bediüzzaman’ın Arvas Medresesi ile ilgili hayatını yazdığı bölümde yer verir.9 Bu zatın Hızır (a.s.) olduğu tahmin ediliyor.

Abdülmecid Nursi, Hatıra Defteri’nde Bediüzzaman Said Nursi’nin ilk dönem hayatına dair başka birçok bilgiler aktarmaktadır. Bu bilgiler Abdülkadir Badıllı Ağabey tarafından hazırlanan Bediüzzaman Said Nursi Mufassal Tarihçe-i Hayatı isimli eserde yer aldığı için detaylı bilgi almak isteyen okuyucularımızı bu kitaba havale ediyoruz.

Abdülmecid Nursi, 1900 yılında Van’a Horhor Medresesine gelir.10 Eğitim hayatında en önemli yer Horhor Medresesi’dir. Eğitiminin tamamını burada almıştır. 1900’den 1914’e kadar 15 yıl bu medresede abisi Bediüzzaman Said Nursi’den ders almıştır. Tercüme ettiği Mesnevi-i Nuriye eserinin girişinde kendini şu sözlerle ifade eder: “Risale-i Nur müellifinin neseben küçük kardeşi ve on beş sene ondan ders alan Abdülmecid Nursî.”11

Horhor medresesinin iki dönemi vardır. İlki 1897-1907 arası, ikinci dönemi de 1912-1914 yılları arasındadır. Medresede kalabalık bir öğrenci grubu ders almıştır. Veysel Aydeniz, Müküslü Hamza’ya dair yazdığı kitapta........

© Risale Haber