Hikâyesi kaybolan kadınlar |
Tarihe yazılan fakat şehrimizde hiç bir yere yazılmayan Erzurum kadınları
Tarih sayfasına yazılmış ama şehrimizde hiçbir yere isimlerinin verilmesi düşünülmemiş, Milli Mücadelenin kadın askerlerini hatırlatmak istiyorum. Kadın olarak bu vatanın en karanlık günlerinde ayakta kalmayı başarmış, delikanlı vakur, başını asla eğmemiş, dimdik durmuş, bin kere ölmüş bin kere dirilmiştir, vatanına yan bakanlara ummadığı dersi vermiş asla, yıkılmamıştır. Bu kadının memleket sevgisi ve cesareti korkutucudur aslında. Anadolu’yu bize vatan olarak armağan eden, hikâyesi kaybolan kadınlardan Nene hatun ve Kara Fatma dışında tarihte yer alan ve isimlerine bir okulda, karakolda, üst geçitte, sokakta, caddede, müzede kısaca hiçbir yerde rastlayamayacağınız Hikâyesi Kaybolan Kadınlarımız.
Kali-Kala” Erzurum’da çözülemeyen bir kadın
İslam öncesi Erzurum ve çevresine İranlılar (Sasaniler) hâkimdi. Bu dönemde Erzurum’a hâkim olan kişi buraya bir kale yaptırdı bu bir kadındı ve kaleyi de Kali-Kala olarak adlandırmıştı. Başka bir kaynakta ise Kali bölgeye hâkim olan Patrik Ermanakos’un kızıdır ve Kali ismindeki kızı için bir kale inşa ettirdiği ve buraya “Kalinin ihsanı” anlamında Kali-kala ismini koyduğunu yazar. Zaman sonra bölgeyi ele geçiren Araplar buraya Kali’nin kalesi demiştir. Cihannüma adlı eseri yazan Kâtip Çelebi ise Erzurum ve çevresine hâkim olan kişilerden biri olarak Kali-Kala’yı yazar. Bu konu da en ilginç olanı ise Kali-kala’nın bölgede dokunan bir “halı”nın ismi olduğu ve Erzurum’a “halı diyarı” denildiğidir…
Erzurum’da bir Melike “Mama Hatun”
Bu kadın, XII.yüzyılda Saltukoğulları Hükümdarı II. İzzettin Saltuk'un kızıdır ve bilinen ilk kadını hükümdardır. Hükümdar olan kardeşi Muhammed’ Nasuriddin’in ölümünden sonra Saltukoğulları Beyliği'nin 6. Hükümdarı olmuştur.
Raziye Hanım (Hanım Hatun); Erzurum Kalesinin Gönüllü Ağasının eşidir,1614 yılında kendi adına bir vakıf kurarak Erzurum'daki Hanım Hamamı'nı inşa ettiren ve kendi mal varlığını harcayarak mahallesine su sağlayan hanımefendidir.
Aynu’l Hayat Hatun; Erzurum’da görev yapan Vezir Muineddin Süleyman Pervane ve Gürci Hatunun büyük kızıdır, yaptıkları sosyal yardımlar ile Mevlana Hazret‘lerinin takdirlerini kazanmıştır.
Erzurum’da meçhul bir kadın “Ane Hatun”
Ane hatun XVII. yüzyılda meydana gelen Abaza Mehmet Paşa olayında Osmanlı Devletine yardımcı olan Gürcü Beyi Morav Hanın kızıdır. Ane Hatun 1649 yılında Erzurum da ölmüştür, Kuyucu Murat Paşa tarafından yaptırılan Murat Paşa caminin batı tarafında üstü açık türbede metfundur.
Ah kim bu kızı Morav Hanın
Gitti bir nadide i hüsn idi şeha cennete arz ı Cemal ettikte
Reşkedüp hıdmetin itti hüra zumi der tarihi tiz öldü
Nazenim Ane Hanım sene H. 1059 – M. 1649
Hundi Hatun : Anadolu Selçuk Sultanı Alâeddin Keykubad'ın kızıdır. Çifte Minareli Medresenin, 13. yy Hüdavend Hatun tarafından yaptırıldığı tahmin edildiğinden Hatuniye Medresesi de denmektedir.
Bolugan Hatun; Yakutiye Medresesi’nin giriş kapısının üzerindeki kitabede Medrese İlhanlı Hükümdarı Sultan Olcayto zamanında Gazanhan ve Bolugan
Hatun adına, Cemaleddin Hoca Yakut Gazani tarafından Hicri 710 (milâdi 1310) yılında yaptırılmıştır.
Rabia Hatun; Türbesi İlhanlı Döneminden, XII yüzyıldan kalmıştır. Bu türbenin kime ait olduğu ve ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Türbe içerisinde üzerinde yazıt olmayan bir mezar bulunmaktadır
Cimcime Sultan; 1304yılında yapıldığı kesinleşmiş olan İlhanlı dönemine ait bu esere halk 'Cimcime Sultan' ismini vermesine rağmen Ahmet isimli bir şahsın kızına ait olduğu belirlenen bir mezar vardır.
Ayşe Hanım; Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa’nın eşidir.1796 Abdurrahman Gazi Hz. Türbesini Yaptıran hatundur.
Bu hatunların yanı sıra Gürcü Hrosudan ve Tamara, Hınıs yolundaki Söylemez Ana, Haydari deki Mal hatun, Çobanlılardan Bağdat hatun Erzurum’un dağında taşında izi olan kadınlardır
Nene Hatun; 93 Harbi olarak da anılan 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, Aziziye Tabyasının savunulmasında adı tarihe yazılan,........