Selanik’ten Erzurum’a uzanan bir devlet hafızası

Polislik, çocukluğumdan beri gönlümde ayrı bir yerde durdu. Hatta ilk e-posta adresimi bile “Polis Canan” diye açmıştım. O kadar içten o kadar sahici bir hayaldi benim için. Mehmetçik Ortaokulu’nda 8. sınıfta okurken resim öğretmenim Rana Şenel’in desteğiyle Polis Haftası kapsamında düzenlenen bir resim yarışmasında dereceye girdim. O gün eve gelen polis ekibini görünce herkes önce tedirgin olmuştu. Oysa geliş sebepleri bambaşkaydı; beni tebrik etmek, ailemi bilgilendirmekti. Rahmetli babamla birlikte Havuzbaşında düzenlenen o törende plaket almak, benim için sadece bir ödül değil; aynı zamanda daha idealist, daha kararlı ve daha motive bir şekilde bu mesleğe bağlanmama vesile olan çok kıymetli bir hatıraydı. Polislik sevgisi benim içimde tam da böyle, çocuk kalbimde filizlenen samimi ve derin bir sevda olarak yer etti. Şimdi de bu duygudan hareketle, kısaca polisliği, polis meslek yüksekokullarını ve bu alandaki tarihî serüvenimizi hatırlayalım.

POLİS NE DEMEK, NEDEN SADECE BİR MESLEK DEĞİLDİR?

Polis dediğimiz şey aslında yalnızca bir meslek adı değildir. Bir şehrin huzuru, bir devletin ciddiyeti, sokağın düzeni ve milletin güven duygusudur. Kelimenin kökü de zaten bunu anlatır. Polis sözü, şehir ve düzen fikrine dayanır. Bizde modern anlamda polis teşkilatının temeli 10 Nisan 1845’te atılmıştır. Yani polislik, yalnızca suçluyu yakalayan bir yapı değil devletin kendini şehirde, sokakta ve vatandaşın hayatında düzenle görünür kıldığı kurumsal bir yapıdır.

POLİSLİK SADECE SAHADA DEĞİL OKULDA DA KURULDU

Devlet, polisi yalnız görev başında değil eğitimle, disiplinle ve meslek terbiyesiyle de yetiştirmek istemiştir. Bu yüzden polislik tarihi denildiğinde sadece teşkilatın kuruluşuna değil polis mekteplerine de bakmak gerekir. İlk modern polis okulu 1907’de Selanik’te açılmıştır. Sonrasında polis eğitimi İstanbul’a ve oradan da Osmanlı coğrafyasının farklı şehirlerine yayılmıştır. Böylece polislik, yalnız uygulamalı bir güvenlik hizmeti olmaktan çıkmış; dersleri, programı, müdürü ve kurumsal hafızası olan bir meslek haline gelmiştir.

OSMANLI’DA KURULAN İLK POLİS OKULLARI

Osmanlı’da polis eğitimi zamanla farklı şehirlerde yaygınlaşmıştır. İlk okul Selanik’te açılmış, ardından İstanbul’da Dersaadet Polis Mektebi kurulmuş daha sonra da farklı vilayetlerde polis mektepleri açılarak bu eğitim zinciri genişlemiştir.

Selanik Polis Mektebi:

1907’de açılan bu okul, modern anlamda ilk polis mektebi kabul edilir. Polis eğitiminin kurumsallaşması burada başlamıştır. Bu yönüyle Selanik, Türk polislik tarihinin ilk büyük eşiğidir.

Dersaadet Polis Mektebi (İstanbul):

1909’da açılan bu okul, başkentte polis eğitiminin merkezî yapısını oluşturmuştur. İstanbul’daki bu kurum, polislik mesleğinin devlet ciddiyetiyle ve kurumsal eğitimle birleştiği önemli bir aşamadır.

Beyrut Polis Mektebi:

Osmanlı’nın Arap vilayetlerinde polis eğitiminin yaygınlaştırılması açısından önemlidir. Merkezin yalnız İstanbul’a değil uzak vilayetlere de eğitim taşıdığını gösterir.

Bağdat Polis Mektebi:

Bağdat’ta açılan polis mektebi, devletin güvenlik kadrosunu yalnız merkezde değil stratejik bölgelerde de eğitimle güçlendirmek istediğinin göstergesidir.

Şam’daki okul, Osmanlı polis eğitiminin yalnız Anadolu ve Rumeli’de değil Suriye bölgesinde de kurumsallaşmaya........

© Pusula Gazetesi