Doların Tahttan İnişi Başladı mı?

Doların Tahttan İnişi Başladı mı?

ABD politikası yön değiştirmediği sürece, bu yıl tarihe ABD dolarının dünyanın para birimi statüsünü kaybetmeye başladığı an olarak geçebilir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşın ekonomik sonuçları görünür hale geldikçe, dünyanın dört bir yanındaki politika yapıcıların sabrı tükeniyor. Washington’da düzenlenen Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası’nın son Bahar Toplantıları bunu fazlasıyla açık hale getirdi; Birleşik Krallık Maliye Bakanı Rachel Reeves, “bizim olmayan” bir savaşın “akılsızlığından” yakındı.

Ancak maliyetin büyük bir kısmını ABD’nin kendisi üstlenecek. İlk etkiler görünür durumda: benzin fiyatlarında keskin bir artış, enflasyonun iki yılın zirvesine tırmanması ve tüketicilerin artan maliyetleri dengelemek için harcamalarını kısmalarıyla işsizliğin artacağına dair büyüyen kaygılar. Bu kısa vadeli şoklar ciddi olsa da, daha az dikkat çeken büyük bir risk, doların dünyanın başlıca ticaret ve rezerv para birimi statüsünü kaybedebileceğidir.

Bir rezerv para biriminin gerilemesi yavaş bir süreçtir. İngiliz sterlini, 1920’lerde başlayarak yaklaşık yirmi yıl içinde hâkimiyetini ABD dolarına devretti. Barry Eichengreen’in belirttiği gibi, tartışmalı biçimde dünyanın ilk uluslararası para birimi sayılabilecek Roma denarius’u da, İmparator Nero’nun miladî birinci yüzyılda değerini düşürmesiyle başlayan uzun bir süreç içinde çözülmüştü.

Herhangi bir uluslararası para birimi nihayetinde güvene dayanır. Bunu, Başbakan Manmohan Singh döneminde Hindistan hükümetinin baş ekonomik danışmanı olarak görev yaptığım sırada bizzat gördüm. 5 Ağustos 2011’de S&P, ABD’nin uzun vadeli kredi notunu AAA’dan AA ’ya düşürdü ve bu durum ani sermaye kaçışı korkularını körükledi. Bunun yerine tam tersi oldu: para ABD ekonomisine aktı. Küresel türbülans karşısında yatırımcılar, bedeli ne olursa olsun ABD’nin yükümlülüklerini yerine getireceğine güveniyordu.

Yumuşak gücün temel taşlarından biri........

© Perspektif