İran Savaşının Stratejik Sonuçları

İran Savaşının Stratejik Sonuçları

Orta Doğu’daki savaş, ABD’nin müttefiklerini ve rakiplerini öngörülemez ve güvenilmez bir süper güce karşı çare aramaya zorlayarak, önümüzdeki on yıl içinde küresel güç dengesini değiştirecek tarihi bir jeopolitik yeniden yapılanmaya yol açıyor. Bu değişikliklerin boyutu, Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından yaşananlarla boy ölçüşecek.

ABD-İsrail’in İran’la savaşı, Ortadoğu’yu istikrarsızlaştırmaktan, enerji ve diğer fiyatlarda artışı tetiklemekten ve küresel ekonomiyi aksatmaktan çok daha fazlasını yaptı. Aynı zamanda ABD’nin müttefiklerini ve rakiplerini, öngörülemez ve güvenilmez bir süper güce nasıl karşılık verecekleri konusunda telaşlı bir arayışa itti. Bunun sonucu, önümüzdeki on yılda küresel güç dengesini değiştirecek tarihî bir jeopolitik yeniden hizalanmadır.

Elbette savaşın etkileri, en hızlı ve en derin biçimde, savaşın yürütüldüğü bölgede hissediliyor. Savaş, uzun süredir iç çekişmelerle boğuşan gevşek bir diplomatik, ekonomik ve güvenlik düzenlemesi olan Körfez İşbirliği Konseyi’nin artık amaca uygun olmadığına birçok Körfez Arap devletini şimdiden ikna etmeye yardımcı oldu.

Savaş ayrıca, Suudi Arabistan ile yakın zamanda OPEC’teki neredeyse altmış yıllık üyeliğini sona erdirme niyetini açıklayan Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki rekabeti yoğunlaştırıyor. BAE artık İran rejimini felce uğratma umuduyla istihbarat, teknoloji ve güvenlik alanlarında İsrail’le daha yakın hizalanacak. Buna karşılık Suudi Arabistan, nükleer silaha sahip Pakistan’la, ayrıca Mısır ve Türkiye’yle daha sıkı askerî hizalanma ve Çin’le daha yakın koordinasyon arayışı yoluyla İslam Cumhuriyeti’yle barış içinde yan yana yaşamanın yollarını bulmaya çalışacak.

Bu iki blok da ABD ile yakın güvenlik bağlarını korumaya çalışacak; ancak bu artık eskisi kadar kolay olmayacak. Savaşın en hızlı ve en çarpıcı etkilerinden biri, Ortadoğu genelinde koordineli karar alma zemininin aşınmasıdır.

Bir de zayıflayan transatlantik ilişki var. Rusya’nın Ukrayna savaşı Avrupa genelinde kaygıları beslerken, Trump yönetiminin İran’a odaklanma kararı — ardından da yardım etmedikleri için Avrupa liderlerine çıkışması — NATO........

© Perspektif