Θεόδωρος Λουλούδης

Ο κορυφαίος Έλληνας κλιματολόγος και ακαδημαϊκός Χρήστος Ζερεφός μιλά στην «Πελοπόννησο» για την κλιματική κρίση, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν άμεσα, τα ανησυχητικά δεδομένα για την Ελλάδα και το «άγνωστο» τοπίο μετά το 2050. Με λόγο τεκμηριωμένο αλλά και αιχμηρό, σχολιάζει τις διεθνείς εξελίξεις, τις πολιτικές επιλογές – ακόμη και τον ρόλο ηγετών όπως ο Ντόναλντ Τραμπ – και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για περιοχές της χώρας μας που βρίσκονται ήδη στο όριο. Ένας επιστήμονας με παγκόσμια αναγνώριση, μακρά πορεία στην έρευνα της ατμόσφαιρας και καθοριστική συμβολή στην κατανόηση της κλιματικής αλλαγής, καταθέτει μια συνέντευξη-προειδοποίηση αλλά και ευθύνης.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΟΔΩΡΟ ΛΟΥΛΟΥΔΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟ

Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη απειλή για το κλίμα;

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια ισορροπία ανάμεσα στη γνώση και την άγνοια, χωρίς να κατέχουμε ούτε την απόλυτη αλήθεια ούτε την πλήρη άγνοια. Όπως έλεγε και ο Σωκράτης, η επιστήμη προχωρά διαρκώς, δεν σταματά σε μία ανακάλυψη αλλά συνεχίζει την αναζήτηση. Έχουμε πλέον κατανοήσει ότι ο τρόπος ζωής μας –η οικονομική ανάπτυξη, οι μετακινήσεις, η θέρμανση, η διατροφή– επιβαρύνει σημαντικά το περιβάλλον. Ωστόσο, οι πρακτικές που εφαρμόζουμε, όπως στον τρόπο που χτίζουμε, σπάνια έχουν ως στόχο την προστασία του περιβάλλοντος.

Μας λέτε ότι η ποιότητα ζωής που επιδιώκουμε δεν συμβαδίζει με τη βιώσιμη ανάπτυξη, ότι δεν θα αντέξει το περιβάλλον;

Δεν είναι ακόμη βιώσιμη η κατάσταση, αλλά θα γίνει, παρά τις αντιστάσεις από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Είμαι αισιόδοξος γιατί η ίδια η φύση, μέσα από τις συνεχείς καταστροφές με πολλά θύματα, θα αναγκάσει τους ηγέτες να πάρουν μέτρα. Φαινόμενα που παλαιότερα βλέπαμε μόνο μετά από μεγάλους σεισμούς ή τσουνάμι, σήμερα προκαλούνται από πυρκαγιές, ρύπανση και ανθρώπινες δραστηριότητες, απειλώντας ακόμη και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Άρα βλέπετε ότι η κατάσταση είναι αναστρέψιμη αν πάρουμε μέτρα. Ποια μέτρα πρέπει να πάρουμε;

Για να ληφθούν μέτρα, χρειάζεται πρώτα ένα παράδειγμα που ο κόσμος θα δει και θα βιώσει. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν η περίοδος του Covid, την οποία ονόμασα «ανθρωπόπαυση», δηλαδή παύση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Σε εκείνο το διάστημα οι αέριοι ρύποι μειώθηκαν κατά 30%, η χημική ρύπανση σχεδόν μηδενίστηκε, τα νερά καθάρισαν και εμφανίστηκαν ακόμη και δελφίνια στα λιμάνια.

Κύριε καθηγητά, η κατάσταση είναι γνωστή και όλοι τη ζήσαμε. Οι κυβερνήσεις έδωσαν χρήματα στον πληθυσμό για να μην εργάζεται. Θα μπορούσε να ξανασυμβεί κάτι τέτοιο;

Η περίοδος της πανδημίας έδειξε ότι όταν μειώνεται το ανθρώπινο αποτύπωμα, η φύση ανακάμπτει: καθάρισε ο αέρας, τα νερά, άλλαξε ακόμη και η εικόνα των λιμανιών. Παρότι υπήρχαν σοβαρά κοινωνικά και ψυχολογικά προβλήματα, περιβαλλοντικά πήραμε ένα καθαρό μήνυμα ότι αν μειώσουμε τους ρύπους, το περιβάλλον βελτιώνεται άμεσα.
Το διοξείδιο του άνθρακα είναι φυσικό και απαραίτητο στοιχείο για τη ζωή, όμως η υπερβολική αύξησή του οδηγεί σε επικίνδυνη θέρμανση. Ήδη η Μεσόγειος και οι ωκεανοί έχουν θερμανθεί σημαντικά και στο Βόρειο Ημισφαίριο η κατάσταση είναι ανησυχητική. Αν δεν ληφθούν μέτρα, μέχρι το 2050 θα βρεθούμε σε ιδιαίτερα επικίνδυνες καταστάσεις, ενώ τα επιστημονικά μοντέλα δείχνουν ότι το σύστημα αρχίζει να ξεφεύγει από τον έλεγχο.

Ποια ήταν η στιγμή........

© Pelop