U junu 1998. godine, prema odluci Ministarstva pravde i MUP-a Republike Srbije, iz Kazneno-popravnog doma Dubrava (KPZ Dubrava) zatvorenici su iseljeni, a zatvor su preuzeli pripadnici Jedinice za specijalne operacije (JSO). Ceo kompleks koristili su do kraja 1998. godine.

Neutvrđenog datuma, pre početka NATO bombardovanja, Dragoljub Janković, ministar pravde u Vladi Republike Srbije, i Zoran Stevanović, zamenik ministra pravde i načelnik Uprave za izvršenje zatvorskih sankcija, dostavili su upravnicima kazneno-popravnih ustanova i starešinama istražnih zatvora u Republici Srbiji pisano naređenje da se svi albanski zatvorenici premeste u KPZ Dubrava.

Pre prebacivanja albanskih zatvorenika, u martu 1999. godine u KPZ Dubravu organizovano je dovođenje oko 40 srpskih zatvorenika osuđenih za ubistva, drogu i druga teška krivična dela. Prema podacima iz krivične prijave koju su anonimni stražari 2008. godine podneli predsedniku i premijeru Vlade Republike Srbije, kao i Tužilaštvu za ratne zločine, protiv dvojice savetnika ministra pravde, upravnika KPZ Dubrave i načelnika službe obezbeđenja, za grupom odabranih srpskih zatvorenika stiglo je i oružje: 39 automatskih pušaka i 12 mitraljeza, ručne bombe i trombloni. Navodno su oružje dopremili savetnici ministra u pratnji pripadnika Jedinice za specijalne operacije (JSO).

Do sredine maja iz zatvora u centralnoj Srbiji u KPZ Dubrava prebačeno je između 300 i 400 albanskih zatvorenika, uglavnom političkih osuđenika, ali i osoba osuđenih za privredni kriminal, pljačke i ubistva. Velika grupa zatvorenika iz zatvora u Nišu, među kojima je bio i profesor Ukshin Hoti, prebačena je 29. aprila 1999. godine.

Poslednja grupa od 150 Albanaca, gotovo svi civili, sa rešenjem o policijskom pritvoru, prebačena je u KPZ Dubrava 17. maja 1999. godine. Oni su uhapšeni u periodu od 1. do 10. maja 1999. godine u naselju Çabrat i drugim delovima Đakovice/Gjakovë, kada je ukupno uhapšeno oko 300 Albanaca. Nakon ispitivanja i premlaćivanja, oko 150 je oslobođeno, dok je drugih 150 nekoliko dana držano u raznim objektima, a potom, pošto nije bilo mesta u zatvoru Okružnog suda u Peći, dva dana u podrumu biznismena Sali Nimanija u Peći/Pejë, da bi 17. maja bili prebačeni u KPZ Dubrava.

Posle dovođenja lišenih slobode iz Đakovice/Gjakovë, u KPZ Dubrava bilo je smešteno oko 1.030 albanskih zatvorenika – osuđenih, dovedenih iz istražnog pritvora i drugih lica lišenih slobode – kao i 40 srpskih zatvorenika organizovanih u grupe za izvođenje specijalnih zadataka i šest zatvorenika državljana Albanije.

Oko podne 19. maja 1999. godine čula se eksplozija iz pravca upravne zgrade. Ukupno su pale četiri bombe – jedna na upravnu zgradu, dve na blok C i još jedna na susedni blok. Stražari su pobegli i ostavili zatvorenike zaključane. Na drugom spratu, poznatom kao „hodnik“, poginula su najmanje tri zatvorenika, a više njih je ranjeno.

Tokom 21. maja 1999. godine, oko 11 časova, zatvor je ponovo bombardovan. Toga dana stražari i uprava zatvora razmestili su zatvorenike u dvorište zatvora. Prve bombe pale su na kantinu i zatvorsku kuhinju, zatim i na prijemnu zgradu u kojoj se nalazilo 167 zatvorenika iz Đakovice/Gjakovë. Tokom celog dana nastavljeno je bombardovanje zatvora, uključujući........

© Peščanik