Etkiler ve tepkiler: ölçüm problemi her yerde

Piyasaları anlama rehberine ihtiyaç, her sistemik bozulmada daha fazla görülmektedir. Bunun en güncel kanıtı sosyal medyada görülen tepkilerdir. Tersten okursak, sistemik bozulma olmasaydı, sosyal medya davranışı da farklı olacaktır. Etki bozulma odaklı olunca, tepki de buna göre gelişmektedir. Sebebin köklerine inme konusunda yetersizlik olduğunu medya açıklamalarından da tespit edebiliyoruz. Hep aynı bakış çevresinde gelişen ifadeler, yorumlar, analizler açmazı büyüterek bir sonraki çıkmaz sokağa hazırlamaktadır.

Açmazları problem olarak görerek, yeni arayışlara gitmek isteyenler için pratik bakış açısını yalın dille ifade etmeye çalışabiliriz. Probleme bakan herkesin benzer dille konuşarak, çözüm odaklı gidebilmesi için gerekli alfabeyi, grameri sayısal olarak ifade etmeye çalışabiliriz. Ölçüm noktası (metrikler) üzerinden grameri oluşturmak mümkün olabilir. Geçmişte olduğu gibi metrikler üzerinden devam edeceğiz ve herhangi bir genişlemede bu noktadan devam edeceğiz. Böylece, “sisli” görünen bölgeleri netleştirmeye başlayacağız.

Temel ilkeler ve kavramsal derinlik

Ölçüm problemi: Haber, yorum ve gerçeklik arasındaki bulanıklık her ölçümde vardır; metrikler bu bulanıklığı azaltmak için tasarlanmalı, ama asla tamamen ortadan kaldıramaz. Ölçümün kendisi bir yorumdur.

Haber yükü ve tepki eğilimi: Aşırı haber akışı, hızlı tepki isteğini tetikler; bu da yanlış yönlü eylemleri artırır. Sağlıklı karar, anlık tepkiyi iş olarak tanımlayıp, sürdürülebilirliği güç ile ve uzun dönem rezervleri enerji ile değerlendirmeyi gerektirir.

Şoklar süreçtir: Haber şokları tekil patlamalar değil; öncü sinyaller, güçlendirme (kuvvetlendirme)  mekanizmaları ve gecikmeli etkiler içeren gelişim süreçleridir. Model bakışı, bu süreci anlam anlam izlemeyi zorunlu kılar. Bu mecburiyet, disiplinin büyümesini sağlayacaktır.

Anlam üreten ifadeler ve kombine bakış

İfadeler sonuca giden araç olarak görülebilir mi? Zaman maliyeti olarak bakarsak ve alternatiflere karşı değerlendirirsek, kesin olarak böyle olması gerekir. İstenen sonuç, hayat kalitesi, ekonomik düzen kalitesi veya başka şekilde tasarlanır ise (modellenir ise); takip edilen ifadelerin fayda kalitesi daha rahat görülecektir. Kısa bir çeşitleme yapabiliriz.

İfadeler: Trend, Risk, Likidite, Katılımcı, Yapısal, İstatistiksel.

Kombine mantık: Anlamların ikili kombinasyonları (çapraz ilişkiler) başlangıç; üçlü ve daha üst seviyeye götüren kombinasyonları derinleştirme. Her kombinasyon bir “fayda” üretir ve içindeki metrikler birlikte yorumlanır. Yorumun fayda kalitesi ayrıca hesaplanmalıdır.

Anlam üretecek ifadeleri ve kombinasyonlarından gelen çıkarımları günlük kullanım için sınıflandırabiliriz. Bir çalışma şu şekilde olabilir:

© Para Borsa