We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Urušavanje demokratije po svijetu

7 1 0
19.04.2019

Ne znam da se ikad u jednom mjesecu, kao u ovom aprilu 2019, zbilo toliko izbora novih parlamenata, vlada i vladara u tako važnim, ali i dalekim zemljama. Doduše, znam, ali bila su druga vremena. Negdje početkom 1970-ih na jedinom javnom TV servisu, koji se tada zvao JRT, u jugodnevniku koji se svake nedjelje smjenjivao iz Beograda, Zagreba i Sarajeva, komentirao sam rezultate izbora koji su se jedan za drugim održali u nekoliko zemalja tadašnjeg Zapada i Istoka. Nisam se upuštao u ocjene, nego sam ih poredao tako da se lako mogla prepoznati razlika u višestranačkim izborima zapadnih demokratija i jednopartijskih u socijalističkim zemljama. Sutradan su nam drugovi iz Beograda zamjerili što se iz komentara mogao izvesti upravo takav nerečeni zaključak.

Ovo sada je drukčije vrijeme, ali nisam siguran da je svijet sigurniji sa izborima na koje izlaze i pobjeđuju stranke i političari koji se množe oko nas, po Evropi, ali i na svim kontinentima. I na kojima za njih glasaju mase zavedene nekim idealima drukčijim od onih starih utopističkih. Kuda svijet dovode i kuda ih tek mogu odvesti liberalna izborna demokratija i političari koji se njome kunu kad pobjeđuju od Moskve, preko Budimpešte i Varšave do Washingtona, da se i ne spuštamo na Balkan, predmet su studija punih zabrinutosti uglednih političkih naučnika. Zajednički im je, ali i najblaži naslov da su to “znakovi urušavanja demokratije”, a čuveni Robert Kaplan, koji je Balkan odjenuo u crno i prije 1990-ih ratova, pita se: “Je li demokratija bila samo trenutak?”. Profesori političke filozofije s Harvarda Steven Levitsky i Daniel Ziblatt u skoro objavljenoj knjizi “Kako umiru demokratije” tvrde da one ne umiru samo zbog tenkova, diktatora, generala, pučista i revolucionara. Nego da “često odumiru voljom naroda, demokratskim izborima, uz tihu eroziju demokratskih normi, pod uticajem uglavnom nedobronamjernih ali demokratski izabranih vladara, naoko neosjetno, bez mnogo trzaja i pompe”.

Onoliko koliko........

© Oslobođenje