Reality şovların karanlık yüzü |
Gerçeğin şovu televizyonun yıllar içinde belirli bir yarışmacı profilini çektiği; kısa süreli görünürlük uğruna, sert eleştirilere ve aşağılanmaya açık kişiliklerin öne çıktığı vurgulanıyor. Bu durum, programların içeriğinde giderek daha sert ve tartışmalı sahnelerin yer almasına yol açıyor. İngiliz The Guardian’da çıkan bir yazı böyle diyor. Ve örnekler veriliyor.
“MARRIED AT FIRST SIGHT AUSTRALIA”: GERİ DÖNEN YARIŞMACI KRİZİ
Programın son bölümünde, daha önce yarışmadan ayrılan Brook Crompton mesela böyle bir yarışmacıydı. Nedense sürpriz bir akşam yemeği sırasında geri dönmesiyle gerilim zirveye çıktı. Crompton, özellikle kadın yarışmacılara yönelik sözleri, izleyiciler tarafından “rahatsız edici” bulundu. Yaşananlar o kadar tepki çekti ki, Crompton daha sonra sosyal medyada özür mesajı yayınladı. Buna rağmen izleyiciler, bu bölümün neden yayınlandığını sorguladı ve sahne, reality show sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.
“THE BACHELORETTE”: YAYINDAN KALDIRILAN SEZON
ABD’de yayınlanan “Bekarlığa Veda” programın bir sezonu, başrol oyuncusunun partnerine yönelik fiziksel şiddet içeren görüntüleri nedeniyle yayından kaldırıldı.
Bu örnek, yapımcıların bazı durumlarda içerik müdahalesi yaptığını gösterse de, benzer içeriklerin farklı programlarda ekranlara gelmeye devam etmesi dikkat çekti.
“CELEBRITY BIG BROTHER” (2007): IRKÇILIK KRİZİ
Reality televizyon tarihinin en tartışmalı olaylarından biri, Jade Goody adlı yarışmacı ve diğer yarışmacıların Hintli oyuncu Shilpa Shetty’ye yönelik sözleriyle yaşandı. Yarışmacılar Shetty’nin aksanı ve davranışlarıyla alay etti.
“Shilpa Poppadom” gibi ifadeler kullanıldı. Poppadom, Hindistan kökenli ince, çıtır bir yassı ekmek türüdür. Bu ifade, İngiltere'de büyük tartışmalara ve ırkçılık suçlamalarına yol açan bir olayı temsil eder. Bu olay yalnızca izleyici tepkisiyle sınırlı kalmadı; birçok sponsor programdan çekildi ve konu uluslararası bir tartışmaya dönüştü.
“BIG BROTHER” (2004): “KAVGA GECESİ”
2004 sezonunda yaşanan ve “fight night” (Dövüş Gecesi ) olarak anılan olayda, yarışmacılar arasında fiziksel çatışma çıktı. Masalar devrildi. Yarışmacılar birbirine saldırdı. Ve yayın kesildi. Olayların büyümesi üzerine yapım ekibi eve güvenlik görevlileri gönderdi. İzleyicilerin polis çağırdığı bu bölüm, program tarihinin en sert anlarından biri olarak kayda geçti.
“LOVE ISLAND” (2016): ŞARAP KAVGASI
Programın ikinci sezonunda, iki yarışmacı arasında dökülen bir içki nedeniyle başlayan tartışma kısa sürede fiziksel kavgaya dönüştü. Güvenlik görevlileri müdahale etti. Bir yarışmacı programdan çıkarıldı.
“EX ON THE BEACH” (2014): DUYGUSAL PATLAMALAR
Programın temel kurgusu, yarışmacıların eski partnerleriyle yüzleşmesine dayanıyor. İlk sezonda bu durum beklenmedik şekilde ortaya çıkınca yoğun duygusal tepkiler yaşandı. Mesela aynı anda birden fazla yarışmacı sinir krizi geçirdi. İlişkiler çatışmaya dönüştü. Program hem sorgulandı hem de bu yapısı ile ilerleyen yıllarda devam etti. Bu gerilim “izlenebilir unsur” olarak değerlendirildi.
2000’li yılların başında yayınlanan Biri Bizi Gözetliyor, yarışmacılar arasındaki tartışmalar ve mahremiyet sınırları nedeniyle sık sık eleştirilmişti. Dönemin basınında programın “özel hayatı teşhir ettiği” yönünde tartışmalar yer aldı. Benzer şekilde Popstar yarışmalarında jüri ile yarışmacılar arasında yaşanan sert diyaloglar ve aşağılayıcı yorumlar da kamuoyunda tepki çekti. Bu tür içerikler özellikle televizyon denetleyicisi RTÜK tarafından zaman zaman uyarı ve yaptırımlara konu oldu.
Bir diğer örnek olarak Fear Factor Türkiye ve benzeri yarışmalarda fiziksel sınırların zorlanması, bazı bölümlerin “insan sağlığı ve etik” açısından tartışılmasına yol açtı. Medyada bu programların “şok edici içerik” üzerinden izleyici çekmeye çalıştığı yönünde eleştiriler yer aldı. Ama zaten bunlardan besleniyordu. Bir yanda hem sansasyonları ile haber oldular, haber oldukça reyting aldılar, daha çok almak için daha çok “sorunlu tipleri” ekrana çıkardılar.
GERÇEĞİN ŞOVU TRAJEDİYE DÖNÜNCE
Gelinim Olur Musun, mesela, en travmatik formatlardan biriydi. Kaynana Semra ve oğlu Ata’ydı. Bu yarışmanın reyting malzemesiydiler. Peki ne oldu? Ata 2005 yılında 24 yaşındayken Adana'da bir otel odasında ölü bulunmuştu. Aşırı dozda uyuşturucu madde kullanımı nedeniyle hayatını kaybettiği tespit edildi. ‘Kaynana Semra ‘ 2005 yılında, “Ben Semra” kitabını çıkardı. Ekranda arada bir göründü. Şimdilerde sadece geçmişi ile hatırlanıyor. Peki gelin ne oldu? Fenomen. Bol estetik operasyonlarından sonra bu yarışmanın ününü devam ettirdi. İşin ilginç tarafı bu üçlü her yıl bir şekilde haber olmaya devam ettiler. “Şimdi ne yapıyorlar?” başlıkları ile. Ata ise bu ikilinin arasında yaşamını sonlandırmış bir isim olarak hatırlanıyor!
SURVIVOR TÜRKİYE: KAVGA VE DİSKALİFİYELER
Ekranda “gerçeğin şovu” sosu ile devam eden iki yarışma var; Survivor Türkiye yıllar içinde birçok olayla gündeme geldi. Ada şartları ile psikolojileri iyice bozulan yarışmacıların kavgaları hep anılır oldu. Diğeri, MasterChef Türkiye. Yarışmacıların amacı güzel yemek mi yoksa dönerci, hamburgerci açıp köşeyi dönmek mi? İstisnalar dışında bu mantık ilerledi. Kavgalar her daim yarışmanın tadı tuzu oldu. Sunucularımızın da arasında dedikoduları çıkanlar olmadı mı?
Unutmadan, Emir Elidemir, 2020 MasterChef’ in 3’ncüsü. Şimde bu yarışmada. Yaşam biçimi yarışmalara katılmak örneğinin sonuncusu.
Gerçeğin şovu dünyası her daim olay yaratmaya müsait tiplerin seçimi ile var olacaktır. Adı üstünde gerçeğin şovu.
BU MU REYTİNG DEDİKLERİ
Star TV, yazmıştım, “ekranın yeni halinin izleyicisine hitap eden dizileri sıralıyor; Çirkin, bir nevi 2026 yapımı Yeşilçam filmi. Çetin Tekindor ile Nur Sürer oynuyorlar. Nasıl oynarlarmış böyle bir dizide diye yazmışlar. Yeşilçam filmlerinin vefakar oyuncuları vardır mesela. Bu isimleri de o listede görün. Dizilerimizin vefakar oyuncuları. Dizi, televizyon ortalama izleyicisinin zevkine hitap ediyorum, diyor. Yani gündüz kadın programlarını izleyip, akşam yemekler yenildikten sonra, “bakalım ne varmış dizi?” diyenlere. Reytingler nasıl? Valla kulağıma gelen açılış total izleyici ilk bölüm için gayet iyi bulunmuş. Asıl 20+ ABC1 önemli kanal için .. O sanki ikinci bölüm yüzde 5’i yakalar gibi. Anladığım kanal “Yüzde 5 olsun benim olsun” diyor.
DOKTORLAR SENEYE OLUR MU
Doktorlar Başka Hayatta ise işte yüzde 4’lere ulaşırsa kendini başarılı sayacak durumda. Şöyle bir sorayım dedim “Seneye olur mu?” diye. Sanki biraz zor gibi görülüyor.
İSTİHBARAT NASIL KULLANIR HİKAYESİ YERALTI’NDA
Bozo ile Haydar Ali malum gözaltındalar. Haydar Ali ben senin yanından gideceğim diyor. Bozo gidemezsin diyor. Sonrası birbirlerine giriyorlar. İstihbaratçı Yılmaz onları izliyor. Aslı’nın “Hala müdahale etmesinler mi?” sözlerine “Yesinler birbirlerini“ diye cevaplıyor Yılmaz. Bundan sonrası istihbaratın kullandıklarına bakışı gösterir, çarpıcı bir bölüm oluyor. “Bunlar bu geçimsizliklerle cezaevine girerlerse ikisinden de oluruz” diyor Yılmaz. Aslı’dan restoranın önündeki kamera kayıtlarına bakmasını istiyor; “Bunları içeri attıracak bir şey var mı?” diye sorar. Aslı “Restoranın önündeki kayıtlar nefsi müdafaa da, Bozo’nun adamı öldürmesi ile ilgili bir kayıt var mı, ben ona bakayım” diyor. Yani varsa ortadan kalkacak. Çünkü her iki ismin cezaevine girmesi istenmiyor. Yılmaz, o önemli sözü ediyor; “Hayır birbirlerini öldürmeleri dert değil de… Ben dışarıda işime yarayacak kimse kalmaz diye diyorum“. Dizi böyle küçük mesajlar veriyor. Tabii anlayana. Çünkü gençlere örnek filan gösteriliyorlar hala. Dizi örnek olmaz hayata dair bir hikaye anlatır. Bu dizi adı üstünde yeraltındaki karakterlerden bir demet sunuyor.
beIN maçlarda ‘küfürlü tezahürat‘ olduğunda, hassas davrandığı ve davranmadığı maçlar ile dikkat çekiyor. En son Trabzonspor-Galatasaray maç bitiminde “Şinanay”ın küfürlü versiyonu yükseliyor tribünlerden. beIN sahadaki kovalamacayı takip ederken herhalde sesi kısmayı unutmuş olacak. Ama unutmadığı statlar oluyor mesela; Ali Sami Yen. Bir de çekimlere gelirsek; pire gibi futbolcuları ve görülmeyen top ile bir maç izlettiler yine. Yatırım yok ama abone ücretlerine zam var.
“Kızılcık Şerbeti” yeni hikayeleri ile kendini yenilemeyi bildi. Önümüzdeki sezon olma garantisini elde etti diyelim. Son bölüm bir çocuk ortaya çıktı. “Annem Türkiye’de” diyerek Abdullah beyin köşküne çıktı geldi. Bir ters köşe olabilir. İki ya da üç bölüm bu çocuk dizide olacak. Sonra kendiliğinden gidecek. Tabii arkasında sorular bırakarak. Son karede şaşkın bakan kimdi acaba?
HABABAM SINIFI ÖZEL OKUL FİYATLARI
Eski filmleri izlerken ekranda 'o yılların sosyal ve ekonomik hallerini de öğrenme fırsatımızı oluyor' diye daha önce yazmıştım. Olabildiğince o ayrıntıları bu köşeye taşıyacağım. Hababam Sınıfı en son Star’da yayınlandı. Bugüne kadar ekranda en çok yayınlanan filmlerin başında gelir. Filmin çekildiği yıl 1975. Hababam Sınıfı bilgi yarışmasına katılır. Soruları, kurdukları telsiz sistemi ile doğru cevapları öğrenerek yarışmayı kazanırlar. Mahmut Hoca durumu fark etmiştir. Hatta bozulan sistemi yerini tespit ederek tamir eder soruların bir bölümünü o cevaplar. Daha sonra sınıfta bu durumu protesto ettiğini ve okulu ismini lekeletmemek için kendisinin de bu oyuna dahil olduğunu ve bunu müdüre söylemeyeceğini anlatır. “Söyleseniz de bir şey fark etmez” der öğrenciler. “O bizi kovamaz” diye İnek Şaban ekler. Damat Ferit (Tarık Akan) ayağa kalkar “Adam başı 9 bin liradan yılda 235 bin lira ediyoruz biz”. Yani özel okul ücreti. Bugün durum nedir? 2025 yılında 550 binden başlayıp 2,5 milyona kadar gidiyormuş. Bu arada o yıllar için 9 bin lira büyük para.
TARİHİ OYUN YA DA ŞU SİGARA BİPLEMESİ
Ekranda sigara demek yasak. Böyle bir yasak var mı? RTÜK, yok diyor. Ama bir kere yayılmış aman ben bip yapayım da neme lazım. Mesela kötü bir şey olduğunu bile anlatmak sigaranın 'bip'li. Hababam Sınıfı’nda vardı. Sınıf tarihi bir oyun oynayacak. 4. Kel Mahmut oyun karakterlerinden biri. “Padişah buyurmuş her kim ki ortalık yerde tütün içer (bip yok mesela!) hemen boynu vurula” diyorlar ve sigaraları da tüttürüyorlar. Mahmut Hoca provayı basıyor. Durumu anlıyor. Sonra sınıfta açıklamasını yapıyor. “…….. yasaklayan 4. Murat’tır”. Burada işte bip devreye giriyor. Sigaranın kötü bir alışkanlık olduğunun söylenmesi bile bipleniyor. Yeni Türkiye’nin hallerinden diyelim.