OdaPati’de bu hafta İstanbul’un göbeğinde ortaya çıkan tmaca, kartal ve akbabalarla başlayan büyük bir kuş göçünün izini sürüyoruz: Bu kuşlar neden şehrin ortasından geçti, yollarını mı şaşırdılar, yoksa göçe geç mi kaldılar? Odatv, bu soruların yanıtını Yaren Leylek fotoğraflarıyla da adından söz ettiren kuş gözlemcisi Alper Tüydeş’e sordu. Ayrıca 100 yıl sonra keşfedilen ilk yeni penguen türü, Hawaii'de senatörün “Kimse hayvanlarımıza böyle davranamaz” çıkışıyla çok konuşulan fok balığına taş atan turistle ilgili yeni gelişmeler de gündemimizde. Öte yandan hayvanları sahiplendirmek için poz veren Avustralyalı itfaiyecilerin 2027 takvimi, Güney Afrika’da şehir merkezindeki babunlar için gündeme gelen kısırlaştırma tartışması ve Bingöl’de vurularak öldürülen üç bozayı da yer alıyor. Ünlüler dünyasında Arzun Onan’ın sevimli kedisi, Reynmen ve eşinin bir yavru kediyi yaşatma mücadelesi; haftanın kahramanlarında ise ağzında sigarayla selden köpek kurtaran adam, Darıca’dan İzmir’e gönderilen maymunların peşinden giden bakıcılar ve sahiplendirdiği kedinin ardından gözyaşlarını tutamayan çocuk var. Hayvanlar dünyasından renkli görüntüler ve haftanın filmi ise Brad Pitt ile köpek Odin’in hikâyesiyle OdaPati'de.

Haber: Sinem Hançerigüzel

İSTANBUL'UN GÖBEĞİNDE ATMACALAR KARTALLAR AKBABALAR

Son günlerde İstanbul'un pek çok farklı noktasında bıldırcından çobanaldatana ve atmacaya, kartaldan akbabaya pek çok yırtıcı kuş türü gözlemleniyor. Kimi cam kenarında dinlenirken, kimi çatılarda konaklıyor, kimileri ise gökyüzünde sürüler halinde ilerliyor. Kuşların neden bu tarihte görüldüğü, göç yollarını şaşırdıkları için mi şehrin ortasından geçtikleri gibi konular merak uyandırdı. Odatv konuyu Yaren leylek kareleriyle de tanınan kuş gözlemcisi Alper Tüydeş'e sordu.

KARTAL SÜRÜSÜNÜN GÖÇÜ... YOĞURTÇUOĞLU: "MUCİZEVİ BİR OLAY"

Sosyal medyada pek çok kişinin kuşları paylaşmasıyla gündeme geldi. Kuş gözlemcisi Emin Yoğurtçuoğlu'nun, İstanbul'un semalarında çektiği kartal göçü videosu da sosyal medyada gündem yarattı: "Bugün o gün! Binlerce kartal İstanbul’da bir araya geldi. Kaçırmayın. Fazla heyecanlandım, kusuruma bakmayın. Bir anda karşılaşınca ne yapacağımı bilemedim. Herkes görsün istiyorum. İnsanı doğa ile bağlayan mucizevi bir olay… Haberlere filan konu olması lazım. Kutlanması lazım halbuki."

Bir diğer paylaşımında ise "Ülkemizin doğal güzelliği, milyonlar fark etmeli. Beykoz’dan İzmit istikametine doğru çok yüksek bir irtifada olmadan devam ediyorlar. Sakarya nehri civarından güneye yönelip, Mersin Adana Hatay yapıp ülkemizi terk edecekler" dedi.

BEŞİKTAŞ: "KARTALLAR KARTALLARI SELAMLADI"

Beşiktaş'ın resmi sayfasından yapılan paylaşımda, Ümraniye Nevzat Demir Tesisleri'nden çekilen kartal sürüsü paylaşıldı. Paylaşıma "Bugün kartallar, Kartalları selamladı" notu düşüldü.

"ŞAH KARTALI BEŞİKTAŞ'IN SİMGESİ YAPALIM"

Trakya Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi Müdürü Osman Özmen Yeltekin ise yaptığı paylaşımda "Şah kartalı Beşiktaş'ın simgesi yapalım. Emin Yoğurtçuoğlu ve Besiktaş bu işi yapar" önerisinde bulundu.

İSTANBUL KARTAL'DA YOL ORTASINDA ATMACA

Öte yandan Kartal Atalar Mahallesi'nde ise yol kenarında bir atmaca görüldü. Sosyal medyada istanbultrafik34 görüntülerine göre, atmacanın bir arabanın yanında, kaldırım kenarında durduğu ve dinlendiği görüldü. Kimileri ise uçamadığını iddia etti.

DENİZLİ IŞIKLI GÖLÜ'NDE AK KUYRUKLU KARTAL SÜRPRİZİ

Türkiye'nin sulak alanlarında nadir olarak görülen kuş türlerinden ak kuyruklu kartal, Denizli Çivril'deki Işıklı Gölü'nde görüntülendi. O anları kaydeden mesvlogg isimli sosyal medya kullanıcısı şunları söyledi: "Nesli tükenmek üzere olan Ak kuyruklu kartalı gördük ve çoğu kişi sırf bu kartal için gelip tüm gölü geziyormuş ama göremiyorlarmış, her zaman gelmiyormuş. Çok şanslıyız ki Nilüfer görmeye gidip bu kartalı gördük."

ALPER TÜYDEŞ: "400 KM YOLU GEÇE UÇAN BILDIRCIN"

Ayrıca doğa fotoğrafçısı ve kuş gözlemcisi Alper Tüydeş ise farklı kuş türlerine dair paylaşımlarıyla gündeme geldi. Yüsra Akyol'a ait görüntülerde bir bıldırcın görüldü: "Karadenizin karşı kıyısından kalkıp ortalama 400 km yolu gece boyu uçarak gelen bir bıldırcın. Tekrar karaya ulaştığında yolunu şaşırıp bir evin balkonunda almış soluğu. Ev halkı rahatsız etmemiş kuşu ve bir süre dinlendikten sonra güneye doğru yoluna devam etmiş."

"GÖÇ SIRASINDA MOLA VEREN ÇOBANALDATAN"

Bir diğer paylaşımında ise çobanaldatan isimli kuşu paylaştı: "Paylaştıkça yenisi geliyor. Bu kez Bolu’dan geldi bu fotoğraf. Göç sırasında pencere önünde mola veren bir çobanaldatan."

ŞAŞKINA ÇEVİREN KARE: ÇATIDA KONAKLAYAN AKBABA

İstanbul Pendik'te çekilen bir kare ise görenleri hayrete düşürdü. Bir akbabanın çatıda dinlendiği görüldü: "Düşünsenize sabah bir kalkıyorsunuz çatınızda bir akbaba var. Dün gece muhtemel hava şartlarından dolayı İstanbul Pendik Taşlıbayır’da bir evin çatısına kızıl akbaba inmiş. Geceyi orada geçiren bu dev kanat havanın sakinlemesiyle birlikte göç yolculuğuna devam edecektir."

"KIZIL AKBABA YAĞMUR SONRASI KANATLARINI KURUTUP GÖÇMÜŞ"

Yağmur nedeniyle göçüne ara verdiğini söyleyen Tüydeş, akbabayla ilgili şu bilgiyi paylaştı: "İstanbul Pendik’te bir evin çatısına konan kızıl akbaba yağmur sonrası kanatlarını şu şekil kurutup göçüne devam etmiş. Yağmur sonrası göçün en güzel zamanında geçen yırtıcılar alçak uçuşlarla adeta meraklıları mest ediyor bugünlerde."

ORMAN KARTALI SÜRÜSÜ: "YIRTICI KUŞLARI GÖRMEK İÇİN HARİKA BİR ZAMAN"

Akbabanın ardından pek çok kişinin gördüğü kartal sürülerini de paylaşan Tüydeş, "Yağmurla birlikte yüzlercesi hatta gün içinde binlercesi alçak uçuş yapıyor. Yırtıcı kuşları görmek için harika bir zaman. Otobanda giderken önce küçük orman kartalı sürüsüne denk geldim. Aralarından da dünkü çatıdaki gibi ama başka bir kızıl akbaba çıktı. Şahane" dedi.

NEDEN İSTANBUL'UN GÖBEĞİNDE YIRTICI KUŞLAR VAR

Hem ilkbaharda hem de sonbaharda binlerce Küçük Benekli Kartal İstanbul'dan göç etmektedir. Eylül–Ekim, İstanbul’da yırtıcı kuşların sonbahar göçünün en belirgin dönemlerinden biri. Diğer göçmen yırtıcı kuşlar arasında Kısa Gagalı Yılan Kartalı, Bal Arısı Şahini, Bayağı Şahin/Bozkır Şahini ve Çizmeli Kartal bulunmaktadır. Edraptors'un aktardığına göre Boğaz'daki yırtıcı kuş göçüne dair ilk gözlemler 1931 yılında yapılmış olup, bugüne kadar sadece tek yıllık sayımlar gerçekleştirilmiştir. Özellikle Boğaz ve Çamlıca hattı çok önemli bir geçiş koridoru. İBB'nin çalışmasına göre 2023’te yalnızca 20 Eylül–10 Ekim arasında Büyük Çamlıca’da 93.616 göçmen kuş sayılmıştı.

Öte yandan Boğaz, Karadeniz'i Marmara Denizi'ne bağlıyor. Hızlı kentleşmeye rağmen, Boğaz'ın kuzey yakası hala önemli doğal ormanlık alanlara sahip. Uzun süre açık deniz üzerinden geçmek yerine kuşlar, Boğaz gibi kara bağlantılarını kullanabiliyor. Ayrıca süzülerek göç eden büyük kuşlar termal hava akımlarından yararlanıyor.

ALPER TÜYDEŞ ODATV'YE KONUŞTU

Neden kuşların İstanbul'un ortasından geçtiği konuşulurken, kimileri "göç yollarını şaşırdıklarını", kimileri ise "göç etmekte geç kaldıklarını" iddia etti. Camında, balkonunda, yürüdüğü sokakta, başını kaldırdığı gökyüzünde yırtıcı kuşları görenlerin merakını, kuş gözlemcisi Alper Tüydeş giderdi. Odatv konuşan Tüydeş şunları söyledi:

"HAVA ŞARTLARINDAN DOLAYI ALÇAK UÇUŞ YAPIYORLAR"

"Aslında kuşların bu yolculukları her yıl yaşanan bir şey. Bence bunda sosyal medyanın da etkisi var. Bazen bu yoğun göç hareketlerini kaçırabiliyorlar insanlar. Ama bazı yıllar da özellikle hava şartlarından dolayı, kuşlar çok daha belirgin bir şekilde göç ettikleri için herkes bundan haberdar oluyor. Aslında bu göç hareketi her yıl yaşanıyor. Fakat bu yıl mesela çok yoğun geçmesinin sebeplerinden bir tanesi, yağmurla beraber kuşların alçak uçuş yapması ve şehir üstlerinden alçak uçuşla geçerken, normal geçişlerinden daha çok dikkat çekmesi.

"KUŞLAR HER ZAMAN BU GÜZERGAHI KULLANIYORDI"

Çünkü bazı bazı yorumlarda 'kuşların göç yolu değişti, önceden bu kadar geçmiyordu' gibi yorumlar yapılıyor. Hayır öyle bir şey yok. Kuşlar her zaman bu güzergahı kullanıyordu. Fakat mesela yağmurlu bir günde kuşlar çok alçak geçiş yapıyorken güneşli günlerde, rüzgarsız günlerde daha yüksekten geçiyorlar. Ve bu yüksek geçişleri muhakkak gözükmüyor. O yüzden 'geçen yıl böyle olmamıştı., bu yıl ilk kez böyle oluyor' gibi yorumlar yapılıyor. Kuşların göç yolu her yıl aynı.

"YERDEN YÜKSELEN SICAK HAVA AKIMLARINI KULLANMAK İÇİN KARA ÜSTÜNDEN GÖÇÜYORLAR"

Büyük yırtıcı kuşlar ve büyük kanatlı kuşlar diye genelleme yapacak olursak, onlar genelde gündüz göç ediyorlar ve uçarken rüzgarı ve yerden yükselen sıcak hava akımlarını kullanıyorlar. Bu da göç yolculuklarında deniz üssünden değil de karadan göç etmelerine sebep oluyor. İstanbul için ben her zaman söylerim.

"İSTANBUL KUŞLAR İÇİN DE BİR METROPOLDÜR"

Kuşlar için de bir metropoldür İstanbul. Çünkü göç dönemlerinde onlarca türden bazen on binlerce kuşun geçişine tanık olabiliyoruz biz İstanbul'da. Bu kadar büyük sayılara ulaşılabilen dünyada çok az göç rotası var. İstanbul Asya ve Avrupa kıtasını birbirine bağlayan en yakın nokta. Kuşlar da bu noktayı kullanarak kuzeye çıkıyorlar ve yine sonbaharda kuzeyden bu nokta üzerinden aşağıya doğru iniyorlar.

"İNSANLAR, YÜKSEK BİNALAR ARASINDAN GÖKYÜZÜNÜ VE KUŞLARI AZ GÖRÜYOR"

İstanbullular bu kadar yoğun bir geçişe rağmen neden bu kadar kuşları görmüyorlar? Bunun sebepleri arasında, şehrin yoğun telaşıyla birlikte yüksek binaların arasından gökyüzünü çok az görmeleri var maalesef. Ve tabii ki de bunun yanında biraz da algının yukarıda, gökyüzünde, kuşlarda olması gerekiyor.

"İSTANBULLULAR BU YÖNDEN EN ŞANSLILAR"

Bu dediklerim olduğu takdirde özellikle göç zamanlarında akbabalardan tutun kartallara kadar, turnalardan leyleklere, pelikanlara onlarca........

© OdaTV