Sözcüklerin gizli tuzakları... Epstein soyadının sırrı |
Bu hafta dil turumuza ünlü Epstein domuzuyla başlayalım. Hakaret etmiyoruz. İsmin anlamını belirtiyoruz. “Domuz taşı” demek ya da “Taş gibi domuz”. Oradan “Kelime Oyunu” programına değinip yine Türk Dil Kurumunu saygıyla analım! Sonra da sosyal medyanın büyük marka isimlerinin (Facebook, Instagram, YouTube) Türkçe köklerine bakalım.
Epstein soyadı yaygın bir soyadı. Almanca kökenli ve daha çok Yahudilerin kullandığı bir ad. Ep-stein olmak üzere iki parçalı. Amerikalılar ve bizim medya “Epstin” diye okuyor ama orijinali “Epşıtayn” diye okunur.
“Ep, Epp”, “Eber” yaban domuzu, erkek domuz sözcüğünün kısaltmasıymış. Almanlar domuz gibi güçlü, sağlam anlamıyla bu adı pek tutarlarmış. Yani bir Alman “Babam çok yiğit adamdı, hayvan gibi herr - herifti… Tıpkı domuzdu” derse şaşmayın. Şaka tabii, onca iğrenç, korkunç haberler ortasında espri yapmak istedim. Ama kültürden kültüre işler nasıl değişiyor görüyor musunuz?
“Eber”in İngilizcesi “boar”. Eski Türkçe “borı” (kurt; yabani, yırtıcı) sözcüğüne benzemiyor mu? Zaten “böri, borı” ile İngilizce “bear” (ayı)nın akrabalığını biliyoruz. Fakat şuna bakın ki eski Almancası “ebur” imiş. Eski İngilizce "eofor", eski İskandinavca "jofurr". Bildiğimiz Türkçe “obur” hayvan. Türkçe "ob, op, oprı" kökü: yutma, yeme, şişkin, çukur… Obur, obruk, obelix, obez…
Peki İngilizce “stone”, Almanca “stein - şıtayn” (taş)ın sözde Hint-Avrupa kökü neymiş yabancı kaynaklara göre: Stoi-no, stai… Stone, s-tai, Türkçe taş. Etrüskçe 'sas', 'sase' : taş / Amerikan Kızılderililerinde TSAE, TS’ES, TE: taş / Sümerce ‘dag’: taş… Yorum sizin.
İbrahim Selim’in sunduğu TV-2’deki program okumaktan........