Yandaşlık, Muhaliflik ve Yorumculuğun İdeolojik Tıkanması |
Türkiye’de televizyon tartışma programları, uzun süredir kamusal aklın üretildiği alanlar olmaktan çıkıp, ideolojik sadakatin yeniden dolaşıma sokulduğu mecralara dönüşmüş durumda. Yandaş kanallarda son günlerde yaşanan tartışmalar, bu dönüşümün yalnızca görünür tezahürlerinden biri. Asıl mesele, bu tartışmaların iktidar yanlısı mecralarla sınırlı kalmayacak kadar derin, yaygın ve yapısal olmasıdır. Zira medya alanında yaşanan kriz, yalnızca iktidara yakınlık ya da uzaklık üzerinden değil; muhaliflik biçimlerinin de giderek benzeştiği bir hegemonya sorunu üzerinden okunmalıdır.
Yandaş medyada gözlenen tablo büyük ölçüde nettir. Yorumculuk faaliyeti, eleştirel düşüncenin geliştirilmesine değil, iktidar söyleminin yeniden üretilip meşrulaştırılmasına hizmet etmektedir. Farklı isimler, farklı programlar ve farklı başlıklar altında dolaşıma sokulan şey, gerçekte aynı ideolojik çekirdeğin tekrarından ibarettir. Bu çekirdekte hakikat, ampirik veriye, analitik çözümlemeye ya da tutarlı bir metodolojiye değil; sadakate, hizalanmaya ve politik pozisyon almaya dayanır. Böyle bir ortamda tartışma, fikirlerin karşılaşması olmaktan çıkar; bir tür onay ve teyit mekanizmasına indirgenir.
Ancak mesele yalnızca yandaş medya ile sınırlı değildir. Muhalif kanalların giderek benzer bir işlev görmeye başlaması, krizin çift yönlü ve daha karmaşık olduğunu göstermektedir. Muhalefet adına konuşan pek çok yorumcunun, eleştiriyi belirli bir eşikten sonra sürdürememesi; analitik derinlik tükendiğinde ulusalcı, milliyetçi ve güvenlikçi söylemlere yaslanması, bu krizin en çarpıcı göstergelerinden biridir. Bu refleks, görünürde iktidara karşıt bir konumdan konuşsa da, gerçekte iktidarın kurduğu ideolojik çerçevenin dışına çıkılamadığını, hatta çoğu zaman onunla örtüşen bir dil üretildiğini ortaya koymaktadır.
Bu sürecin merkezinde, modern medya düzeninin ürettiği “her konuda konuşabilen yorumcu” figürü yer almaktadır. Bu figür, uzmanlık alanlarının sınırlarını........