Mine Kırıkkanat’ın “Özür”ü ve Ulusalcı Dilin Görünmeyen Kör Noktası |
Bazı kelimeler vardır; ağızdan çıktığında yalnızca bir cümle kurmaz, bir tarihin kapısını da aralar. O kapının ardında bazen katliamlar, bazen sürgünler, bazen yakılmış köyler, bazen susturulmuş hafızalar vardır. O yüzden bazı ifadeler yalnızca “yanlış anlaşılma” değildir; bir siyasal bilinçaltının dışavurumudur. Dil, yalnızca anlatmaz; saklar, örter, kimi zaman da bastırılmış olanı, hiç beklenmedik bir anda açığa çıkarır.
Mine Kırıkkanat’ın sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşım ve ardından gelen “özür” metni tam da böyle bir eşiği gösterdi. Kemal Kılıçdaroğlu’nu eleştirmek amacıyla kullandığını söylediği “kılıç artığı” ifadesi, bu ülkede yalnızca bir kelime oyunu değildir. Bu ifade, başta Ermeniler olmak üzere, Anadolu’nun büyük kırımlarından arta kalan insanlar için kullanılan aşağılayıcı, dışlayıcı ve tarihsel olarak son derece ağır bir nefret söylemidir. Bir halkın hayatta kalmış olmasını hakaret malzemesi yapmak, yalnızca dil sürçmesiyle açıklanamaz.
Üstelik burada gözden kaçırılmaması gereken bir eşik daha vardır. Söz konusu ifade, doğrudan Kemal Kılıçdaroğlu’na yöneltilmiştir. Siyasal bir figürün eleştirilmesi, hele ki uzun yıllar bir partinin liderliğini yapmış ve sonrasında aldığı tutumlarla tartışma yaratmış bir ismin sert biçimde sorgulanması elbette mümkündür. Nitekim Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanlığını kaybetmesinin ardından izlediği siyasal hat, geniş bir kesimde hayal kırıklığı yaratmış ve yoğun eleştirilere konu olmuştur. Ancak eleştiri ile hedef gösterme arasındaki çizgi, tam da burada belirginleşir. Bir siyasetçiyi politik tercihleri, stratejik hataları ya da sınıfsal konumlanışı üzerinden eleştirmek başka bir şeydir; onu inancı, kökeni ya da tarihsel aidiyeti üzerinden aşağılamak bambaşka bir şey. “Kılıç artığı” ifadesi, bu sınırı aşar; eleştiriyi düşünsel düzlemden çekip kimlik alanına, daha da ötesi tarihsel travmaların alanına taşır. Ve tam da bu yüzden, yalnızca bir siyasal eleştiri değildir; bir dışlama biçimidir.
Kırıkkanat’ın savunması ise özründen daha........