We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

20 TEMMUZ 1974 BARIŞ HAREKATI ve GARANTÖRLÜK

5 20 0
20.07.2022

Bugün Kıbrıs’ta Rumlar tarafından Türklere uygulanan baskı ve zulmü ortadan kaldırmak, adaya barışı getirmek için Türkiye tarafından gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı’nın yıldönümü ile 20 Temmuz Barış ve Özgürlük Bayramını kutlamaktayız.

Kıbrıs Cumhuriyeti,Türkiye-İngiltere ve Yunanistan arasında 11 Şubat Zürih ve 19 Şubat 1959 tarihinde imzalanan Londra anlaşmalarına istinaden 16 Ağustos 1960 tarihinde kurulmuştur. Aslında bu anlaşmalar Kıbrıs Cumhuriyeti anayasasını onaylayan anlaşmalardır. Birinci maddede Türk Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın ve beşinci maddede Bakanlar Kurulu’nun yedi Rum, üç Türk üye tarafından oluşacağı, Cumhurbaşkanı ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın veto haklarıydı. İlginç olan, anayasanın bu maddeleri bugün Rum tarafından ısrarla reddedilen eşit siyasi temsil konusunu içermektedir. Zürih Anlaşması’nın özelliği ise Kıbrıs’ta Türkiye-İngiltere ve Yunanistan’a “Garantörlük” hakkını vermesidir. Anlaşmada bu üç ülkeye hem birbirleri ile ortak hareket etme, hem de bu mümkün olmadığı takdirde müstakil hareket etme hakkı tanınmıştır.

Barış Harekatı’na Giden Yol

Yunanistan 21 Nisan 1967’de siyasi tarihe “Albaylar Cuntası” olarak geçen bir darbe ile karşı karşıya kaldı. Aslında bu darbeyi Tuğgeneral Pattakos ve Makarezos planlamıştı. Daha sonra Pattakos, Albaylar Cuntası’na da adeta darbe içerisinde darbe yaparak yönetimi ele geçirmiş ve Kıbrıs’da Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974 darbesini gerçekleştirmiştir. Türkiye hemen Zürih Anlaşması’nın kendisine verdiği garantörlük yetkisine dayanarak 20 Temmuz 1974’te “Barış Harekatı” ile Kıbrıs’a askeri harekat başlatmıştır. Harekat sonucunda Kıbrıs ikiye bölünmüş, 1975’te Kıbrıs Federe, 1983’te de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulmuştur. Daha sonra ise sanki hiç bir şey olmamış gibi, tekrar çözüm ile ilgili görüşmeler yapılmaya başlamıştı.

Aslında adada Kıbrıs sorununun çözümü ile ilgili ilk çabalar 1968 yılında Rauf Denktaş ve Glafcos Clerides arasında Beyrut’ta başladı. Daha sonra çözüm ile ilgili en önemli konulardan birisi Annan Planı, en son olarak da İsviçre Crans Montana Kasabası’nda devam eden görüşmelerde bir sonuç alınamadı. Rum tarafının görüşmelerde sürekli öne sürdüğü eşit siyasi temsilin gözardı edilmesi, garantörlüğün sona ermesi ve adadan Türk Askeri Varlığı sona ermesi konularıydı.

Garantörlük ve Türkiye’nin Garantörlükleri

Garantörlük kavramı belirli bir formatı olmasa da uluslararası hukukta özellikle çok taraflı anlaşmalarda ortaya çıkan bir konudur. Buna göre garantör ülke anlaşmada belirtilen konularda denetleyen, gözeten ülke olarak görev........

© ngazete


Get it on Google Play