Dünya'dan Yılın Kelimeleri |
Prof.Dr.İ.Hamit Hancı
Türk Dil Kurumu geçenlerde resmi olarak 2025 Yılının Kelimesi olarak"Dijital Vicdan"ın seçildiğini bildirdi.
Aslında Dünya da Sözlükler ve diğer yayınların Kasım ve Ocak ayları arasında “yılın kelimesini” seçmesi bir gelenek haline geldi. Tıpkı yılın kişisi , en iyi 10 listeleri gibi.
Buradaki amaç hızla değişen dilde son 12 ayda yaşananları göstermek.
Bu yılın seçimlerinin çoğu ilginç bir şekilde benzer bir tema etrafında birleşti: Dijital içeriğe karşı bir temkinlilik. Belki biraz da teknoloji yorgunluğu.
Nitekim bu durum ülkemize de yansıdı.
Örneğin “Slop” hem Merriam-Webster hem de The Economist için yılın kelimesi seçildi. Avustralya'nın Macquarie Sözlüğü ise “AI slop”u seçti. Bunların her ikisi de düşük kaliteli AI (Yapay Zeka) içeriğini ifade ediyor.
1700’lerde "çamur" veya "sulandırılmış yiyecek" anlamına gelen "slop", zamanla "değersiz, iğrenç şey" anlamını kazandı.
Oxford, genellikle insanları kızdırmak için tasarlanmış çevrimiçi içerik olarak tanımlanan “rage bait”i seçti.
Cambridge Sözlüğü ise hayranların influencer'larla kurdukları neredeyse acınası tek taraflı ilişkiler olan “parasocial”ı seçti.
Teknoloji trendlerinin genellikle iyimser bir bakış açısıyla ele alındığı düşünülürse, bu seçimlerin karamsar tonu özellikle dikkat çekicidir.
Time Magazine, 1983 yılında ilk insan dışı Yılın Makinesi olarak kişisel bilgisayarı seçmiş, ardından 2025 yılında Yılın Kişisi olarak “AI'nın Mimarları”nı seçmişti.
Tabi Yılın kelimeleri, yayınlar arasında her zaman aynı trendi takip etmemekte. Bu nedenle aynı trendi takip ettiklerinde ve bu trend şüpheci olduğunda dikkat çekiyor.
Memphis Üniversitesi'nde sosyodilbilim profesörü olan ve uzun süredir yılın kelimelerini takip eden Roger Kreuz, “Bu, seçilen kelimelerin neredeyse tamamının çevrimiçi dünya veya yapay zeka ile bağlantılı olduğu belki de ilk kez görülen bir durum”........