We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Tahıl Koridoru ve Olası Riskler

3 1 0
02.08.2022

Rusya-Ukrayna savaşı tüm hızıyla devam ederken İstanbul’da taraflarca denizden tahıl sevkiyatını sağlayacak güvenli bir koridorun açılması konusunda anlaşmaya varıldı. Ülkemizin bu konudaki çabaları ve anlaşmanın İstanbul’da yapılması elbette güzel gelişmeler. Ancak tam anlamıyla diplomatik bir başarı olduğunu söylemek için henüz çok erken. Anlaşmanın tam metni henüz yayımlanmadı. Fakat anlaşma süresi olarak belirlenen 120 gün çok şeylere gebe görünüyor. Bunu yaşayarak göreceğiz. Anlaşma gereği İstanbul’da kurulan Müşterek Koordinasyon Merkezi’nin vazifesinin ise Ukrayna'dan ihraç edilecek tahıl ve benzeri gıda ürünlerinin Odesa, Çernomorsk ve Yuzhny limanlarından hareketle, Karadeniz ve Türk Boğazları üzerinden emniyetle denizden nakliyatını sağlayacak tedbirlerin koordinasyonunu sağlamak ve takibini yapmak olarak anlaşılıyor. Sevkiyatın başlayacağı limanların son beş yılda Ukrayna’nın toplam tahıl ihracatının yüzde 65'ini gerçekleştirdiği biliniyor. Bekleyen 20 milyon ton hububatın bir an önce gemilerle transferi gerekiyor. Eylül hasadıyla birlikte 25 milyon ton buğday ve mısır için silolarda yer açılmasının gerekliliğinden bahsediliyor. Her şey yolunda giderse, akabinde diğer parti için belki bir 120 gün daha gerekebilir. Umarım buna gerek kalmaz ve barış sağlanır.

Fakat tuhaf olan şu ki bir kısım Batılı istihbarat servisleri açık kaynaklardan sürekli savaşı önceleyen beyanlarda bulunuyorlar. Üstelik bu açıklamalar bu kurumların başkanları tarafından bizatihi yapılıyor. Bunlara bakılırsa bu savaşın biteceği falan yok. Örneğin İngiliz servisinin başkanı Rusya'nın Ukrayna Savaşı'nda neredeyse sıfırı tükettiğini, ara vermesi durumunda; bunun Ukraynalılara geri vurma fırsatını vereceğini ve savaşı kazanabilecekleri yorumunu yapıyor.

Açıkçası yangına körükle gidiliyor. Tarafların saldırıları da tüm şiddetiyle devam ediyor. Örneğin Ruslar, anlaşmanın hemen sonrasında Odesa limanındaki askeri hedefleri vurdu. Ukrayna karşılık verdi. Durum iyiye gitmiyor. Böyle giderse, tahıl koridorunun ömrü uzun sürmeyebilir.

Ukrayna tarafı daha şimdiden B planından bahsetmeye başladı. Tahılın Tuna Nehri limanları üzerinden sevkiyatı alternatif olarak düşünülüyor. Özellikle İngiliz mahreçli sigorta şirketleri bu konuda ısrarlı görünüyorlar. Aslında bu yöntem bu yıl kısmen denendi. Ancak bu şekilde Tuna Nehri üzerinden gönderilen tahıl istenilen miktara erişemedi. Bir diğer konu da bir kesim tarafından ısrarla Romanya ve Polonya üzerinden sevkiyat meselesi körüklenirken bunun tahıl maliyetine ton başına 100 dolar veya daha fazlasının ilave edilebileceği yönünde hesaplamalar da yapılıyor.

Bu maliyetlerin Ukraynalı çiftçiler tarafından karşılanabilmesi de epey zor görünüyor. Şimdi silolarda bekleyen tahılın dışında tarlalarda yerde ve geçici saklama torbalarında bekletilen ürünlerden bahsediliyor. Bu durum, ürünün kalitesini de etkileyebilecek bir faktör. Bir diğer sorun da savaşın tempo ve şiddeti arttıkça üretim yerlerinden limanlara olan sevkiyatın da zorlaşmaya başlaması ihtimalidir. Ancak öncelikli mesele limanlardaki silolarda bekleyen tahılın bir an önce gemilere yüklenip salimen istenilen yerlere ulaştırılması. Diken üstünde bir durum… Şimdi bu şartlarda bu savaşı körüklemenin bir anlamı var mı? Sadece Ukrayna değil Avrupa ve çevre ülkeler başta olmak üzere herkesin zarar gördüğü ortada.

Ukrayna’nın 2021-2022 aylık ton olarak ihraç ettiği tahılın, buğday-mısır-arpa, yabancı bir kaynaktan alınan grafiğine bakarsak gelinen noktanın hiç de iç açıcı olduğu söylenemez.

Grafik-1: Ocak 2021-Nisan 2022 Ukrayna Aylık Tahıl İhracatı (Ton)

Kaynak: https://www.ifpri.org/blog/russia-ukraine-grain-agreement-what-stake

Grafik kaynağını incelerseniz renkler üzerinden her bir ürünün ihracat tonajını görebilirsiniz. Grafikte yer almayan Nisan 2022 sonrasında ise sevkiyatın mayıs ayında yaklaşık 1,5 milyon tona ve haziran ayında ise 2 milyon tona ulaşabildiği bildiriliyor. Şimdilik işin görünen arz kısmı böyle…

Batı bu koridor konusunda Rus taahhütlerine güvenmiyor. Ancak Rusya ve Ukrayna tarafının, farklı nedenlerle de olsa bu koridorun selametine diğer tüm taraflardan daha fazla ihtiyacı olabileceğini düşünüyorum. Çünkü bu işin bir de talep tarafı var. Koridorun gecikmesi ya da bir sıkıntı çıkması durumunda; talep tercihleri, değişime sebebiyet verebilir mi?

Grafik-2: 2016-2021 Ortalama Küresel Tahıl Üretim Oranları

Kaynak:........

© ngazete


Get it on Google Play