Από τη Λεωφόρο της Κατοχής στον Μαραντόνα και τον Μέσι |
Μπορεί ο αθλητισμός να είναι πραγματικά ουδέτερος; Και αν όχι, τι σημαίνει όταν λέμε ότι ένας αθλητής «παίρνει θέση»;
Ο αθλητής δεν είναι ένα απομονωμένο σύμβολο μέσα σε ένα γήπεδο. Είναι άνθρωπος που ζει μέσα στην κοινωνία, βλέπει τι συμβαίνει γύρω του, επηρεάζεται και επηρεάζει τους άλλους. Έχει άποψη – ή επιλέγει να μην την εκφράσει. Αλλά ακόμη και αυτή η επιλογή, το «δεν μιλάω», δεν είναι ουδέτερη. Είναι κι αυτή μια στάση. Το να μη παίρνεις θέση απέναντι σε όσα συμβαίνουν γύρω σου είναι επίσης μια μορφή τοποθέτησης.
Από την αρχαιότητα ακόμη, η έννοια του πολίτη συνδεόταν με τη συμμετοχή στα κοινά. Στην αρχαία ελληνική πόλη-κράτος ο πολίτης δεν ήταν απλώς κάποιος που κατοικούσε σε έναν τόπο. Ήταν αυτός που συμμετείχε στη δημόσια ζωή, που ενδιαφερόταν για το τι συμβαίνει στην πόλη του, που έπαιρνε θέση.
Με αυτή την έννοια, κάθε άνθρωπος που ζει σε μια κοινωνία – είτε είναι εργάτης, είτε δάσκαλος, είτε καλλιτέχνης, είτε αθλητής – είναι ταυτόχρονα και πολίτης. Και ως πολίτης βρίσκεται διαρκώς μπροστά σε επιλογές: θα μιλήσει ή θα σιωπήσει, θα αντιδράσει ή θα αδιαφορήσει.
Ένα ιστορικό παράδειγμα το δείχνει καθαρά. Την άνοιξη του 1942, στην κατεχόμενη Αθήνα, ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού και της ΑΕΚ αρνήθηκαν να αγωνιστούν όταν οι αρχές κατοχής δεν δέχθηκαν να δοθούν τα έσοδα του αγώνα στα συσσίτια της πεινασμένης πόλης. Θα μπορούσαν να είχαν πει: «Εμείς παίζουμε ποδόσφαιρο, δεν μας αφορά η πολιτική». Αλλά ζούσαν σε μια πόλη που λιμοκτονούσε. Δεν βρίσκονταν σε κάποιον άλλον πλανήτη.
Η ιστορία του αθλητισμού είναι γεμάτη τέτοιες στιγμές. Στιγμές όπου το γήπεδο συναντά την κοινωνία και ο αθλητής παύει να είναι μόνο αθλητής. Γιατί πριν από όλα είναι άνθρωπος – και άνθρωπος σημαίνει........