Εδώ τ΄ αγκάθια είναι πολλά-

Αγκάθια καστανά, κίτρινα αγκάθια,

σ΄όλο το μάκρος της ημέρας, ως μέσα στον ύπνο.

27 Οκτωβρίου 1948

Ημερολόγιο εξορίας, Γιάννης Ρίτσος

Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος έληξε τον Αύγουστο του 1949 με την ήττα του ΔΣΕ και την υποχώρησή του στην Αλβανία και μετά την διασπορά 54 χιλιάδων περίπου ανθρώπων στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και την Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν*.

Ένα μικρό αφιέρωμα για την τέχνη γύρω από τον ελληνικό εμφύλιο πιθανόν οδηγεί τον αναγνώστη στη σκέψη πως θα διαβάσει, κυρίως, για τραγούδια και μουσική. Πράγματι, η μουσική μνήμη είναι συχνά πιο άμεση και πιο αναγνωρίσιμη. Όμως ο εμφύλιος –και ακόμη περισσότερο η μετεμφυλιακή του σκιά, τα λεγόμενα «πέτρινα χρόνια»– αποτυπώθηκε ισχυρά και σε άλλα είδη: στη λογοτεχνία και την ποίηση, στον κινηματογράφο, στη χαρακτική και τη φωτογραφία. Άλλοτε η τέχνη μίλησε μέσα από αλληγορίες, άλλοτε μέσα από μαρτυρικά θραύσματα, άλλοτε χρόνια μετά, όταν το πολιτικό κλίμα επέτρεπε πιο σύνθετες αφηγήσεις. Σε κάθε περίπτωση, οι μορφές αυτές λειτουργούν σαν ένας δεύτερος δρόμος μνήμης: όχι μόνο «τι έγινε», αλλά και «πώς θυμόμαστε» και «πώς αντέχουμε να μιλήσουμε» για αυτό.Περιοδολόγηση στην λογοτεχνία, την ποίηση, τον κινηματογράφο, τη χαρακτική και την φωτογραφία.

Το κιβώτιο, του Άρη Αλεξάνδρου

Γράφτηκε στο διάστημα 1966-1972

Στα τέλη του ελληνικού εμφυλίου, μία ομάδα ανταρτών διασχίζει εχθρικό έδαφος για να παραδώσει ένα κιβώτιο αγνώστου περιεχομένου σε ανταρτοκρατούμενη πόλη, όμως στη διαδρομή εξοντώνεται και απομένει μόνο ένας........

© news247