Bir dəfə Polşada bələdiyyələr–yerli idarəetmənin problemlərilə bağlı seminarlarda iştirak edirdim.

Bir böyük məmura sual verdim ki, bu qədər bələdiyyə strukturları yerli idarəetmə prosesini süni şəkildə şişirtmirmi?

Gülümsündü və dedi ki: “ İnsanlar nəyləsə məşğul olmalı, işləməlidirlər, ya yox?”...

Onu başa düşdüm və ürəyimdə razılaşdım. Adam çox düz deyirdi. Həqiqətən də bütün hakimiyyətlərin, hökumətlərin son məqsədi insanlar üçün iş-dolanışıq təmin etmək deyilmi? Belədəsə, götür, onu ixtisar et, bunu ixtisar et, bəs yazıq insanlar nə etsinlər?..

Əlbəttə, zaman-zaman hər şey təkmilləşdirilməlidir, problemlərin effektiv həlli tapılmalıdır. Buna kimsə söz deyə bilməz. Hələ onu demirik ki, liberal düşüncəli adam kimi addım-addım dövlətin müəyyən funksiyalarının məhdudlaşdırılmasının da tərəfdarıyıq.

Amma bir günün, hətta beş-on ilin prosesi deyil bu, bir növ, strateji xətdir, inkişaf etmiş ölkələr buna doğru az qala, yüz illərdir ki, gedirlər və hələ də finişə çox var, hətta bəlli deyil, finiş nə vaxtsa olacaqmı?..

Başqa ənənələr yaşayan ölkələr də çoxdur. Məsələn, Avropa İttifaqının nüvəsi olan Almaniya səhv etmirəmsə, qitənin ən bürokratik ölkəsidir. Nə etmək olar? Tarixən belə olub! Həm də “Prussiya sosializmi” deyilən anlayış da var: almanlar hələ gileylənir ki, guya sosializm onların ideyası olubdur, ruslar bunu oğurlayıb və eybəcər şəklə salıblar!

Əlbəttə, Almaniya üzrə mütəxəssis deyiləm, amma qitənin az qala, mərkəzində olan bu ölkədə səhv etmirəmsə, təhsil də pulsuzdur. Almanlar bundan niyə imtina etmir? Axı hər şeyi, o cümlədən təhsili liberallaşdırmaq üçün onların imkanı daha böyükdür! Amma etmirlər...

O ki qaldı, sırf yerli idarəetməyə, onun bir xüsusiyyətini deyim. Avropada proses “subsidarlıq” prinsipinə söykənir: YERLƏRDƏ HƏLL OLUNA BİLƏN problemlər YERLƏRİN SƏRƏNCAMINA verilir, yəni mərkəzin yükü azaldılır!

Bizdəsə əks proses baş verir: yerlərdəki strukturlar tamam kiçildilir, sanki hər şey MƏRKƏZİN əlində cəmləşdirilir.........

© Müsavat