İnsan, hayatı boyunca durmadan bir şeylerin peşinden gider. Çalışır, kazanır, üretir, öğrenir, yükselir, biriktirir, inşa eder, yarışır. Bazen savaşır, yakar, yıkar; kaybeder, vazgeçer, yeniden başlar, başka bir yol arar. Toplumlar da farklı değildir; büyür, kalkınır, şehirler kurar, teknolojiler geliştirir, kurumlar yaratır. Bütün bunlar zamanla öylesine doğal ve kaçınılmaz görünür ki, onları yönlendiren asıl amaç gözden kaybolabilir.

Hayatta çoğu zaman ne yaptığımızı biliyoruz; nasıl yapacağımızı da giderek daha iyi öğreniyoruz. Ama neden yaptığımızı, neyi çoğaltmaya çalıştığımızı, sonunda nasıl bir hayatı mümkün kılmak istediğimizi aynı açıklıkla söyleyemiyoruz.

Daha fazla olanın daha iyi, daha hızlı olanın daha ileri, daha görünür olanın daha önemli olduğuna kolayca inanıyoruz. Oysa insan faaliyetlerinin değeri yalnızca ulaştığı sonuçta değil, hizmet ettiği amaçta yatar. Bir şeyi başarabiliyor olmak onu anlamlı kılmaz; bir düzenin kusursuz işlemesi de onun iyi olduğu anlamına gelmez.

İmkanlarımız genişliyor, araçlarımız çoğalıyor, gücümüz artıyor; buna karşılık bütün bunların bizi nasıl bir hayata taşıdığını sormayı giderek daha fazla erteliyoruz.

Bütün bunlar ne için?

Bu sorunun cevabını vermek zorlaştıkça, hayatı daha kolay ölçülebilen şeyler üzerinden anlamlandırmaya başlıyoruz. Başarı, gelir, statü, performans, hız… Bunların her biri kendi başına anlaşılır hedefler. Sorun, araç olmaktan çıkıp hayatın değerini belirleyen ölçülere dönüştüklerinde başlıyor.

İyi bir eğitim istiyoruz; çoğu zaman iyi bir iş için. İyi bir iş, daha yüksek gelir için. Daha yüksek gelir ise daha güvenli, daha rahat bir hayat için. Zinciri biraz daha uzattığımızda ise cevap bulanıklaşıyor. Çünkü insanın gerçekten nasıl yaşamak istediğiyle, ona nasıl yaşaması gerektiğinin öğretildiği yer her zaman aynı değil.

Belki de bu yüzden başarıyla iyi hayatı birbirine bu kadar kolay karıştırıyoruz. Bir hedefe ulaşmak, o hedefin hayatımızda doğru yere konduğu anlamına gelmiyor. İnsan........

© Muhalif