Sokakta susadığınızda bir çeşme bulamazsınız. Hemen küçük bir pet şişe su alırsınız. O şişeye elinizi uzattığınız an bir soygunun mağdurusunuzdur artık. 

Bir soygunu size böyle anlatmazlar ama. 1 Temmuz'da başlayan DOA, yani Depozito İade Sistemi bu işin görünen kısmıdır. Ama ne depozito sistemidir, ne de iade. 

Aldığınız bir şişenin içinde plastik hammadde fiyatı vardır değil mi? Bu hammadde geri dönüşünce maliyetin düşmesi gerekmez mi? İkincisi bir liralık depozito bedeli konduğunda fiyatın depozito bedelinden fazla artması nasıl mümkün oluyor? Sosyal medyada "para kazacağız" nidaları atanlara inandınız mı? 

Depozito A.Ş. — İkinci Sezon 

2018 sonbaharını hatırlayın. Poşet tüketimini azaltmak için 25 kuruş yapıldı. Daha kanun Meclis'e geldiğinde poşet meselesinde sayıların politik olduğunu yazmıştık. Teklif Meclis'e geldiğinde pek çok insan sevindi. O zamanlar "Poşet paralı olmuyor, doğa ve topluma ödetiliyor" demiştik. Ayrıca o 25 kuruşun marketler ve bakanlığa gelir kapısı olacağını anlatmıştık. İşte o büyük bir tepki yaratmış, öfkeye dönüşmüştü. Hatta yıllar sonra AKP vekili 2019 seçimlerini kaybetmelerinde bunun rolü olduğunu söylemişti. 

Şimdi toplumun bunu unuttuğunu düşünerek daha büyük bir soygunla karşımıza geldiler. Bunun için çok çalıştılar. Zaten 2021'de üreticilerin doğrudan depozito sistemi kurması zorunlu olacaktı (7153 sayılı Kanun, Ek Madde 12). Önce depozito sistemini poşet düzenlemesi ile ertelediler. Sonra bu tür işler için Türkiye Çevre Ajansı'nı (TÜÇA) kurdular. Sonra depozito sistemini ertelediler, ertelediler, ertelediler. Tam 7 yıl sonra bizim karşımıza bununla çıktılar. 

Böylece karşımıza birinci sezonda izlediğimiz Poşet A.Ş. dizisinin ikinci sezonu olan Depozito A.Ş. dizisi çıktı. 

Soyulmanın Anatomisi 

Bu sezonda üç kez soyulduğumuzu söylesem? Her birinin 25 kuruş poşetten daha beter olduğunu söylesem? 

Birinci aşama: Pet, cam ya da alüminyum ürün aldığınız zaman depozitonun parasını siz zaten cebinizden 1 TL olarak peşin ödüyorsunuz. Bu 1 TL doğrudan TÜÇA'ya gelir. Demek ki gelen zammın 1 TL'si bunun içinmiş! 

İkinci aşama: Geri dönüştürme sorumluluğu olan marketler bu sisteme kayıt olmak için ödedikleri parayı, aldıkları o makinanın parasını bizden çıkarmaları gerekiyor. İşte o bir lira zammın arkasından gelen elli kuruş da bunun için. 

Yani bir ürün geri dönüşmese bile marketler ve Çevre Ajansı parayı peşin ve nakit alıyor! Müthiş bir iş modeli. (Bu........

© Muhalif