CRES: Bu bir seyahat yazısı değildir! |
Adriyatik’te bir ada düşünün. Ana karadan biraz açıkta, meşe, kestane, gürgen ve çam ağaçlarıyla kaplı bir adada orman yangını riski düşük bir tatil yapabiliyorsunuz. Risk düşük diyorum, çünkü belediye başkanı ve çalışanlarına göre yangın işini koyunlar hallediyor. Konumuz Cres’in güzelliği değil; o güzelliğin ranta feda edilmemesi, sermaye transferinin ucuz mezesi yapılmaması, siyasetçinin imar kararından pay almaması.
Şimdi yavaşça uzanın ve bu yazıyı, ada merkezinin ana ulaşım yolu olan sahile paralel yaya ve bisiklet yolunda gezdiğinizi, istediğiniz yerde kumsala indiğinizi, hiçbir yerin şezlonglarla parsellenmediğini, engellilerin ve yaşlıların girebileceği yerlerin, hatta köpeğinizle denize girebileceğiniz bir plajın bile olduğunu düşünerek okuyun. Adada yaşayan akbabalar için izleme ve bakım merkezleri bile var. Yani tatile gelenler dışındaki canlılar için de altyapısı olan bir ada.
Cres; sekiz ayını turizm, on iki ayını hayvancılık, birkaç ayını da zeytincilikle geçiren bir ada. Yerli nüfusu üç binden azken turizm nedeniyle yaz aylarında nüfusu 300 bine değil, 30 bine değil, 14 bine çıkıyor. Yıllık bir milyon gecelik konaklamaya, 30 bine yakın koyun nüfusuna sahip olan ada; kendi zeytin, bal vb. üretimini ekolojik ve iklim ölçütleriyle, aslında yapılması gerektiği gibi yürütüyor. Burada asıl ilginç olan, adanın en büyük otelinin ve en büyük kampının (ki ikisi turizmin yarısı demek) oldukça ekolojik olması. Kampın bahçe bakımından sorumlu olan ve kendisine “hortikültür sorumlusu” diyen kişi, sonbaharda ziyaretçilerin azaldığı dönemde topladıkları zeytinle geçen yıl nasıl dört bin litre zeytinyağı yaptıklarını, nasıl her şeyi dönüştürdüklerini anlatıyor. Kampı gezdiğinizde bizdeki gibi bir peyzajın asla olmadığını, kampın kurakçıl ve aromatik bitkilerle donatıldığını, kamp parselleri arasında bile çit bitkilerinden bir duvar yapıldığını görüyorsunuz. Bir başka kamp çalışanı ise insanları rahatlatacak sarılma bahçesi, romantizm köşesi gibi tasarımlarını gösteriyor. Kampta bırakılan malzemeleri atığa çevirmemek için ikinci el takas dolapları yaptıklarını ve bunun ne kadar işe yaradığını gözü parlayarak anlatıyor. O an aklınıza Viktor Frankl geliyor: Acaba “İnsanın Anlam Arayışı” böyle bir şey midir? Gördüğü sorunun politikasını üretmek ve gerçekleştirmek insanı bu kadar mı mutlu eder?
Aslında Cres Belediyesi Türkiye’deki hiçbir belediyeye benzemiyor; bizimkilerin tam tersi. Ölçütleri, adanın tek tatlı su kaynağı Vrana Gölü’nün kullanım kapasitesi, adalıların geliri, kültürü, dayanışması. Bizdeki gibi “müteahhide nereden imar veririm, ihale veririm” motivasyonuna sahip değiller.
Hâlâ seyahat yazısı değil, değil mi? Şimdi biraz neden gittiğimizi konuşalım.
Almanya’nın ilk cumhurbaşkanının vasiyetiyle onun adına kurulan Friedrich-Ebert-Stiftung’un (FES) düzenlediği Eko-Island 2026........