menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Bilim ve bilim insanları tarafsız mıdır?

18 0
18.03.2026

(Ya da Prof. Dr. İlber ORTAYLI ve Prof. Dr. Jürgen HABERMAS)

Bu soru en az bilimin kendisi kadar eski.

Konuya giriş yapmadan önce belirtelim ki, ne Muhalif bir hakemli bilimsel dergi/gazete ne de bu satırların yazarı bütün uğraşı bilim olan bir bilim insanı. Sıradan bir yurttaş ve akademiker.

Bizim burada yazdıklarımız aktuel ve enformatif köşe yazıları. Yazdıklarımızın kolay okunur olmasına özellikle dikkat ediyoruz.

Bilimin ve bilim insanların tarafsız olup olmadığını tartışmadan önce; ``Bilim nedir?`` ona bakalım.

Bilim evrenin ve toplumun gözlemlenerek, seçilen bir maddenin/konunun/olayın deneysel yöntemlerle açıklanmaya çalışılmasıdır. Buna dayanarak sonuçlar/yasalar çıkarılmasıdır. Doğa bilimlerinde yeni buluşlar yapılmasıdır. Bilimin dalına göre bir metodolojisi ve terminolojisi vardır.

Kısaca, bilim gözlem ve deneylerle elde edilen düzenli bilgi birikimidir.

Gelin bilimin tarafsız veya partilerüstü olup ol(a)mayacağına göz atalım.

Hadi diyelim bilim, örneğin ana bilim fizik tarafsız, partilerüstü. Peki fizikçiler tarafsız mı? Örneğin atom bombasını bulan J. Robert OPPENHEIMER tarafsız mıydı? Tarafsız olabilir miydi?

Diyelim ki barut tarafsız. Peki barutun insanların öldürülmesinde kullanılmasını icat eden bilim insanı Alfred NOBEL tarafsız mıydı? Daha doğrusu bilimin sonucu olan barutu insan öldürmede kullanan kişi/ler tarafsız mı?

Aynı soruyu tıp alanında da soralım. Doktorlar insanların sağalmasını, iyileşmesini mi hedefliyor yoksa `müşteri` olarak kalmasını, gidip gelip doktora para kazandırmasını mı? Doktorlar tarafsız mı yoksa taraf mı? Doktorlar hastadan mı yana yoksa ilaç tekellerinden mi yana?

Sakın doktorlar tarafsız deyipte güldürmeyin beni.

Peki Türkiye`de durum nedir?

Tekrardan güldürmeyin beni.

İki bilim insanı üzerine:

Prof. Dr. İlber ORTAYLI ve Prof. Dr. Jürgen HABERMAS

Bu satırların yazarı kasım 1966`da Ankara Atatürk Lisesi`ne (TAŞ MEKTEP`e) kaydolduğunda, okulda İlber ORTAYLI`nın Ankara Atatürk Lisesi`nin Münazara Takımı`ndaki performansı bir efsane gibi anlatılıyordu... O zamanlar Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi`nde tarih öğrenimi görüyordu ORTAYLI. Aynı fakültede Rusca dersi veren Şefika ORTAYLI`nın Rusca kurslarına katılmış ve fakat Kiril Alfabesi`ni çözemediğim için birkaç hafta sonra bırakmıştım. İlber ORTAYLI daha sonra Siyasal Bilgiler Fakültesi`ni de bitirdi ve........

© Muhalif