We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

SERVET ŞIMARIKLIĞI YA DA AHLAKÎ ÇÖKÜŞTE BİR GÖSTERGE

2 1 2
25.09.2021

Prof. Dr. Celal Kırca

Atalarımız, edindiği engin tecrübelerin neticesinde, “Balık baştan kokar” sözüyle, toplumdaki bozulmanın, ahlakî çöküşün, her türlü yozlaşmanın, aşağıdan değil yukarıdan; alttakilerden değil, üsttekilerden başladığını ifade etmişlerdir. Kur’an da bize bunun bir sosyal gerçeklik olduğunu haber verir. Nitekim İsrâ suresinin 16. ayetinde “Biz bir beldeyi yok etmek istediğimizde, (elçimiz vasıtasıyla önce) o beldenin mütreflerini/ şımarık zenginlerini uyarırız. Onlar yine de şımarıklığına devam ederler, böylece azabı da hak etmiş olurlar” denilmekte ve özellikle bu sosyal gerçekliğe dikkatimiz çekilmektedir.

Bu ayette “emernâ mütrefihâ/ mütreflerine emrederiz” ifadesi yer almaktadır. Ayette geçen “mütref”, “varlıklı şımarık kişi” demektir.[1] Bir toplumun zorbalarına ve yoldan çıkmış olanlarına da mütref denilmektedir.[2] Kur’ân’da mürtefin dışında ayrıca mele[3] , ekâbir [4] ve benzeri kavramlarla, farklı psikolojilere sahip, ama hep kibirli, küstah, kendini beğenmiş, başkalarına karşı üstünlük ve büyüklük taslayan şımarık insanlardan ve toplum katmanlarından da söz edilmektedir.

Lafız anlamı açık olsa da müfessirler, ayetin ne demek istediği konusunda farklı görüşlere sahip olmuşlardır. Nitekim kimi müfessir, “emernâ mütrefihâ/ mütreflerine emrederiz” ifadesini, Allah’ın mütrefleri, fuhşa ve kötülüklere sevk etmesi, sonra da onları cezalandırması; kimi müfessir ise Allah’ın onlara itaati ve iyiliği emretmesi, onların da bunları yapmaması üzerine cezalandırması; kimi müfessir de bu ifadeyi, mütreflerin sayılarının ve etkinliklerinin artması ve sosyal düzeni bozacak davranışlarda bulunması olarak anlamışlardır. Kimi müfessir de -emmernâ kıraati” nden hareketle, Allah Teâlâ’nın helak etmek istediği topluma mütrefleri yönetici yaptığı, onların da yönetimlerinde adil davranmadıkları ve haksızlık ettikleri, bu sebebiyle de Allah’ın onları........

© Mir'at Haber


Get it on Google Play