We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

HASBÎLİKTEN HESABÎLİĞE SAVRULMAMAK

3 1 1
18.09.2021

Kur’an-ı Kerim’de Peygamberlerin, görevlerini insanlardan her hangi bir ücret almadan yaptıkları anlatılır. “Sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ücretim yalnızca âlemlerin Rabbine aittir”[1] ayeti ve benzeri diğer ayetler bunu ifade eder. Ayrıca isim zikretmeksizin bazı sahabîlerin,“Biz sizi yalnız Allah rızası için doyuruyoruz: sizden ne bir karşılık, ne de bir teşekkür bekliyoruz[2] dedikleri de nakledilir. Buna karşılık selam verip Müslüman olduğunu söyleyen bir şahsın, ganimet için öldürülmesi üzerine [3] Allah Teâlâ’nın “Size selam verene, dünya hayatının geçici menfaatine göz dikerek ‘Sen mümin değilsin’ demeyin”[4] uyarısında bulunduğu da görülür.

Hz. Peygamber de “İnsanlar iyilik yaparlarsa biz de iyilik yaparız, zulmederlerse biz de zulmederiz.” diyen zayıf karakterli kimseler olmayın. Bilakis iyilik yaptıklarında insanlara iyilikle karşılık vermeyi, kötülük yaptıklarında ise onlara zulmetmemeyi alışkanlık hâline getirin”[5] der, özellikle de“Üstün faziletlerin, akrabalık bağlarını kesenle ilişkiyi kesmemek, vermeyene vermek ve kötü söz söyleyeni bağışlamak[6] olduğunu açıklar.

Bu ayetlerin ve hadislerin verdiği mesajlardan ilham alanlar, “hasbî” olmayı bir erdem olarak görmüşler ve bunun gereğini yapmak için de yoğun bir çabanın içinde olmuşlardır. Nitekim sosyal hayatımız, bu erdemli kişilerin anıları ile doludur. Bunlardan kimilerinin anıları ve hikâyeleri bize kadar intikal etmiş, kimilerinin ki ise intikal etmemiştir. Bu ayetleri ve hadisleri bilmeyenler, bilseler de bu bilgilerini bilinç haline dönüştürmeyenler ise hasbî olmak yerine “hesabî” olmayı bir hayat tarzı olarak görmüşler ve bunun gereğini yapmaya çalışmışlardır. Nitekim meşhur şairimiz Fuzûlî, “Şikâyetname” sinde “Selâm verdim rüşvet değildir deyü almadılar” sözü, hesabiliğin ulaştığı boyutu göstermesi açısından dikkat çekici bir örnektir. O halde hasbilik nedir? Hesabilik nedir?

Hasbî, “karşılıksız, parasız, bedava demek”. Hasbî olmak, ise, karşılık........

© Mir'at Haber


Get it on Google Play